Türkiye Cumuriyeti Ziraat Bankası

Türkiye Cumuriyeti Ziraat Bankası‘nın temelini 1863′te tarımsal kredileri düzenleme girişimlerine başlayan Niş Valisi Midhat Paşa attı. Midhat Paşa‘nın Rusçuk kasabasının Pirot köyünde kurduğu bir tür tarım kredi kooperatifi olan Memleket Sandığı uygulaması 1867′den sonra resmi nitelik kazandı ve yaygınlaştı. 1883′ten sonra aşar vergisine yapılan %10 oranındaki “Menafi Hissesi” zammı sandıklara gelir olarak bağlandı.

Böylece Menafi Sandıkları adını alan kurum 1888′de merkezi İstanbul‘da bulunan, 10 milyon Osmanlı lirası sermayeli Ziraat Bankası‘na dönüştürüldü. 1914′te bankanın yapısında ve çalışma ilkelerinde yapılan yeni düzenlemeler, 1916′da yasallaştı.

Şube sayısı 1923′te hızla artarak, 316′yı bulan banka Cumhuriyet dönemine aktarılan en köklü ve yaygın mali kuruluş oldu. Cumhuriyet yönetimi 1924′te bir yasayla bankayı bir devlet kurumu olmaktan çıkarıp 30 milyon lira sermayeli bir anonim şirkete dönüştürdü; etkinliklerini tarım dışına da taşırarak her türlü bankacılık işleminde bulunma yetkisi tanıdı. 1926‘da bankanın adına Türkiye sözcüğünü eklendi.

1937′de çıkarılan Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası kanunuyla kendi yasası dışında özel hukuk hükümlerine bağlı, tüzel kişiliği olan bir devlet kuruluşuna dönüştü.