Tag Question
Kuyrukça soruları demek olup, “………değil mi?” diye Türkçe’ye çevrilir. Diğer dillerde pek önemli bir ayrıntı olmamasına rağmen İnglizce boyutu önemli olan bir konudur. Tag Question, (TQ) cümle sonlarında “……de / da, ……..değil mi, tamam mı” gibi Ifadelerdir.
İnglizce’ de ne yazık ki TQ’lar bir kelime ile yalnız yapılmıyor. Yüzlerce versiyonu olan ve belli bir sisteme göre çalışan bir konudur. Mantığı anlaşıldıktan sonra aslında pek te zor değil. KPDS’nin fix sorusudur. Ya “de, da” veya “değil mi”den kesin bir soru gelir. Özellikle “de, da”dan kesinlikle soru gelir. Eğer “değil mi”yi de sorarlarsa bu konudan iki soru gelmiş olur. Bu nedenle iyi bilmek gerekir.
1.) ……….değil mi?
Bu Ifade İnglizce’de belli bir mantığa göre çalışır. Kesinlikle ezberlemeden, bu mantığı yakalamak gerekir. Şimdi mantığını anlamak için uygulamalarını maddeler halinde görelim:
a.) …….değil mi Ifadesi yardımcı fiil ile kurulur ve cümle olumlu ise TQ olumsuz; cümle olumlu ise TQ olumlu olur.
He refused to participating in the meeting, didn’t he? (O taplantıya katılmayı red etti, değil mi?)
She doesn’t study, does she? (O çalışmıyor, değil mi?)
Yardımcı fiilin cümlede kullanılan tense’nin yardımcı fiili olduğuna dikkat ediniz. Yani İnglizce’de TQ’nı oluştururken herhangi bir yardımcı fiil değil de cümlemizin tense’sinin yardımcı fiilini kullanıyoruz.
b.) TQ’larda daima şahıs zamirleri kullanılır.
The workers demand raise, don’t they? (İşçiler zam talep ederler, değil mi?)
“Don’t the workers” değil de “don’t they” yazıldı. Çünkü TQ’larda daima şahıs zamirleri kullanılır. Bu durumda cümledeki öznenin zamirini tespit etmek önem kazanmaktadır. Ayrıca öznenin tekil – çoğul oluşu da önemlidir.
Everybody was against the project, weren’t they? (Herkes projeye karşıydı değil mi?)
Every, no türevlerinde fiil tekil çekilir. (Çünkü bunların zamirleri belgisiz zamirlerdir ve belgisiz zamirlerin fiilleri tekil çekilir.) Ama özne çoğul olacağından TQ’nı oluşturulurken zamir olarak “they” kullanılır. “they” kullanımı da yardımcı fiili çoğul ister. Bu nedenle yukarıdaki cümlede “weren’t they” kullanıldı.
Everything has to be taken into consideration, haven’t they? (Her şey gözönüne alınmalıdır, değil mi?)
Take into consideration: gözönüne almak
c.) Fiilin olumlu – olumsuz tespiti de çok önemlidir.
Bazı cümlelerde olumsuzluk eki olan “not” olmadığı halde cümle olumsuzdur ve böyle cümlelerin TQ’ı olumlu olarak kurulur.
No money was asked, was it? (Para istenmedi, değil mi?)
They can hardly get on well, can they? (Onlar pek iyi geçinemiyorlar, değil mi?)
Get on well: iyi geçinmek
d.) Bir bileşik cümlede TQ temel cümleciğe göre yapılır.
Some of the members claimed that inflation would raise, didn’t they? (Üyelerin bazıları enflasyonun yükseleceğini iddia ettiler, değil mi?)
He should have rung up as soon as he arrived there, shouldn’t he? (Onun oraya varır varmaz telefon açması gerekirdi, değil mi?)
Ring up: telefon açmak
Temel cümlecik çeviride sona gelen cümleciktir. Bu nedenle TQ çeviride sona gelen yükleme sorulur da diyebiliriz.
e.) I think, I suppose, I believe, I guess (sanırım, galiba), I am afraid (korkarım) gibi giriş cümlelerinde TQ bunlardan sonraki cümleciğe sorulur. Çünkü temel cümlecik bunlardan sonraki cümleciktir.
I think, he will resign, won’t he? (Sanırım o istIfa edecek, değil mi?)
I am afraid, the other team will not come, will it? (Korkarım diğer takım gelmeyecek, değil mi?)
***Not: Yukarıdaki Ifadelerin bulunduğu cümlelerde iki cümlecikten herhangi birisi olumsuz ise TQ olumlu kurulur. Çünkü birinin olumsuzluğu diğerini de etkiliyor.
I don’t think, they will accept the offer, will they? (Sanmıyorum, onlar öneriyi kabul edecekler, değil mi?)
Giriş cümlesi olan “Idon’t think” olumsuz olduğu için TQ olumlu kuruldu. Çünkü yukarıdaki cümle aynı zamanda şöyledir:
I think, they won’t accept the offer, will they? (Sanırım, onlar öneriyi kabul etmeyecekler, değil mi?)
Bu ayrıntı KPDS’ de pek sorulmuyor.
f.) TQ’larda yardımcı fiil ile olumsuzluk eki “not” mutlaka kontraktlı yazılır.
The money is everything, isn’t it? (Para her şeydir, değil mi ?) Yani “is not it?” şeklinde yazılamaz.
g.) Birn ci tekil şahısta “f” maddesinin kuralından dolayı TQ, “aren’t I?” şeklinde kurulur.
I am right, aren’t I? (Ben haklıyım, değil mi?)
Normalde bu cümlenin TQ’ı “amn’t I” şeklinde olmalıydı. Ama “am” yardımcı fiili ile “not” olumsuzluk eki “amn’t” şeklinde kısaltılamadığından alternatIfi olan “are” yardımcı fiiline gidilmiştir. Eğer cümle olumlsuz ise böyle bir sıkıntı yoktur. TQ “am I” şeklinde kurulur.
I am not unright, am I? (Haksız değilim, değil mi?)
g.) Emir cümlelerinde “will” yardımcı fiili ile TQ kurulur.
Don’t go outside, will you?
Let için de benzer bir durum vardır. TQ kurulurken “shall”den faydalanılır.
Let’s go shopping, shall we?
Emir cümlelerinde TQ “tamam mı?” anlamındadır. Bu nedenle olumlu – olumsuz; olumsuz – olumlu durumu yoktur. Yani cümle olumlu iken TQ olumlu; cümle olumsuz iken TQ olumsuzdur.
2.) İnclusion (Dahil Etme)
“…….de, da” anlamındadır. Bu yapıdan soru gelme ihtimali daha yüksektir. İnglizce’de bunu sağlayan çok sayıda kelime vardır. Türkçe’de katılınan yargı ister olumlu olsun ister olumsuz olsın dahil etme aynı şekilde “……de, da” ile yapılır. İnglizce’de böyle değildir. Dahil etmeyi sağlayan bir çok kelime vardır. Ifadenin olumlu –olumsuz oluşuna göre değişik kelimeler kullanılır. şimdi bir tablo halinde bunu verelim.
Olumlu Olumsuz
So Neither / Nor (Sonralarındaki cümlecik devriktir.)
Too / Also Either (Sonralarındaki cümlecik düzgündür.)
He can speak German fluently; so can I. (O Almancayı akıcı bir şekilde konuşur; ben de.)
He can speak German fluently; I can too. (O Almancayı akıcı bir şekilde konuşur; ben de.)
He can speak German fluently; I can also. (O Almancayı akıcı bir şekilde konuşur; ben de.)
Görüldüğü gibi her üç kullanım da aynı anlamdadır.
Bu konuda şunlara dikkat etmemiz gerekir:
- Yargının olumlu – olumsuz tespiti.
- Eğer olumlu ise so, too, also’dan birini seçeriz. Eğer “so” seçmişsek sonrası devrik olmak zorundadır. Bu, bağlaç anlamındaki so (bu nedenle) ile karışıklığı önlemek içindir. Eğer too veya also seçmişsek sonraları düzgün bir cümleciktir.
- Eğer yargı olumsuz ise ve neither veya nor seçmişsek sonralarındaki cümleciği devrik yaparız; eğer either seçmişsek sonrası düzgün bir cümleciktir. Either’da olumsuzluk anlamını katan “n” olmadığı için sonrasındaki cümlecikte yardımcı fiil ile birlikte olumsuzluk “not” eklenerek olumsuz olarak yazılır.
They don’t like Turkish coffe; neither do I. (O Türk kahvesini sevmez; ben de.)
They don’t like Turkish coffe; nor do I. (O Türk kahvesini sevmez; ben de.)
They don’t like Turkish coffe; I don’t either. (O Türk kahvesini sevmez; ben de.)
Görüldüğü gibi her üçü de aynı anlamdadır.
Sorusu:
- Either – Neither (veya diğerlerini) cümlede boş bırakarak sorarlar.
- “…..de, da” anlamını veren yapının hepsini boş bırakarak sorarlar. Bu daha zordur.
Tunik tahmini: Soru olumludan gelecek. (Kasım – Mayıs sınavları ters mantıkla işlediği için bu tahminde bulunuyor.)
He tried to estimate the likely effects of the new millenium at the meeting and, ……………………
a) neither did I b) I didn’t either c) So do I d) so did I e) I did so
KPDS’de sorusu bu şekilde gelir. İlk aramamız gereken cümlenin olumlu – olumsuz oluşudur. Yukarıdaki cümle olumlu olduğu için a ve b şıklarını eliyoruz. İkinci bakmamız gereken cümlenin fiilidir ki Simple Past olduğu için yardımcı fiilimiz “did” olmalıdır. c şıkkı da elendi. So kullanımının sonrasında devrik istediğini de bilirsek cevap (d) kendiliğinden çıkıyor. Görüldüğü gibi cümleyi anlamaya bile gerek olmadan soruyu çözebiliyoruz.
He has never been to the US and, ………………………………..
a) neither I have b) I have either c) so have I d) so do I e) nor have I
Yukarıdaki açıklamanın aynısı bu soruya da uygulanırsa cevabın (e) olduğu rahatlıkla görülecektir.
Other
Başka, diğer anlamlarına gelen bu kelime karıştırıldığı ve KPDS için önemli bir uygulama olduğu için ayrı olarak değiniliyor. Other (türevleri ile birlikte) sıfat olarak ve zamir olarak olmak üzere iki kullanımı vardır.
Sıfat Olarak:
Daha önceki bilgilerimizden biliyoruz ki sıfatlar isimler ile kullanılırlar ve değişmez sözcüklerdir. Yani çoğul (s alarak) olmazlar. Örneğin “zengin adam” derken rich man; zengin adamlar derken rich men deriz. İkincisinde Ifade çoğul olmasına rağmen sıfat değişmedi.
Sıfat olarak kullanımında eğer önünde “the” belirtili tanıtıcı yoksa “başka” anlamındadır. Çünkü bahsedilen belli değildir. Eğer the varsa “diğer” anlamındadır. Çünkü sözü edilen bellidir.
Other student: başka öğrenci
Another student: başka bir öğrenci
Other students: başka öğrenciler
The other student: diğer öğrenci
The other students: diğer öğrenciler
Zamir Olarak:
Other bu kullanımı ile “s” alabilir. Ama belgisiz tanıtıcı alamaz. Çünkü belgisiz tanıtıcılar isimler ile beraber kullanılırlar. Zamir formunda “the”lı ve “the”sız; “s”li ve “s”siz yapısı sorulabilir. Cümlenin anlamına göre hangisinin olacağı tahmin edilmelidir.
Other: başka
Others: başkaları
The other: diğer
The others: diğerleri
Each Other
One Another
“Birbirleri ile” anlamındadırlar.
Each Other: ikiden fazla nesne için kullanılır
One Others: İki nesne için kullanılır
Aralarında yukarıdaki nüans olmasına rağmen bu günkü kullanımda bu fark ortadan kalkmıştır. Eğer bir soruda bunlardan biri cevap ise şıklarda diğeri kesinlikle yoktur. Bu nedenle ikisi eşanlamlı olarak kabul edilebilirler.