SİYASİ HAKLAR VE ÖDEVLER

1. Türk Vatandaslıgı

* Türk Devletine vatandaslık bagı ile baglı herkes Türk’tür.

* Türk babanın veya Türk ananın çocugu Türk’tür.

* Vatandaslıktan çıkarılma ile ilgili islemlere karsı yargı yolu kapatılamaz.

* Vatandaslık kanunla kazanılır ve kanunla kaybedilir.

* Hiç kimse vatana bagdasmayan bir eylemde bulunmadıkça vatandaslıktan çıkarılamaz.

2. Seçme, Seçilme ve Siyasi Faaliyette Bulunma Hakları

* 18 yasını dolduran herkes oy kullanabilir.

* Er, erbas, askeri ögrenci, hükümlüler (taksirli suçlar hariç) oy kullanamaz.

* Seçimle ilgili gerekli tedbirler Yüksek Seçim Kurulu tarafından alınır.

* Seçim kanunlarında yapılan degisiklikler yürürlük tarihinden 1 yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanamaz.

3. Siyasi Partilerle _lgili Hükümler

a. Parti Kurma, Partilere Girme

* 18 yasını dolduran herkes parti üyesi olabilir.

* Siyasi partiler önceden izin almadan kurulurlar.

Siyasi Partilere Üye Olamayanlar

* Hakim-Savcı

* Yüksek yargı organları (Sayıstay dahil)

* Kamudaki memur statüsündeki görevliler

* İsçi niteligi tasımayan diger kamu görevlileri

* Yüksekögretim öncesi ögrenciler

* Silahlı Kuvvetler mensupları

- Yüksekögretim elemanlarının üyeligi kanunla belirlenir

b. Siyasi Partilerin Uyacakları Esaslar

* Ticari faaliyetlere girisemezler.

* Siyasi partilerin gelir-giderini Anayasa Mahkemesi denetler, Sayıstay’dan yardım alır.

* Parti kapatılması Yargıtay Cumhuriyet Bassavcısı’nın davası üzerine Anayasa Mahkemesi’nce karara baglanır.

* Anayasa mahkemesi temelli kapatma yerine partinin devlet yardımından yoksun bırakılmasına karar verebilir .(2001 degisikligi)

* Temelli kapatılan bir parti baska ad altında kurulamaz.

* Temelli kapatılan partinin kurucuları ve üyeleri 5 yıl süreyle bir baska partinin kurucusu ve üyesi olamazlar.

* Anayasa mahkemesinin temelli kapatma kararı Resmi Gazete’de gerekçeli olarak yayımlanır.

* Yabancı devletlerden, uluslar arası kuruluslardan vs. yardım alan parti temelli kapatılır.

4. Mal Bildirimi

* Kamu hizmetine girenlerin mal bildiriminde bulunmaları kanunla düzenlenir.

5. Vatan Hizmeti

6. Vergi Ödevi

* Vergi oranlarına iliskin degisiklik yapma yetkisi Bakanlar Kurulu’na verilebilir.

7. Dilekçe Hakkı

* Vatandaslar ve karsılıklılık gözetilmek sartıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar dilek ve sikayet hakkında yetkili makamlara ve TBMM’ye yazı ile basvurma hakkına sahiptir.