Piaget'e Göre Bilişsel Gelişimin Temel Kavramları

PİAGET’E GÖRE BİLİŞSEL GELİŞİMİN TEMEL KAVRAMLARI

 

1-ZEKA 2-ŞEMA 3-UYUM(ADAPTASYON) 4-DENGELEME

 

1-ZEKA:

-Zeka,çevreye uyum yapabilme yeteneğidir.Kişi,içinde bulunduğu çevreye ne kadar çok ve ne kadar hızlı uyum yapabiliyorsa o kadar zekidir.

 

2-ŞEMA:

-Çocuk dış dünyayı algılarken kendine özgü bir anlamlandırma ve şekillendirme biçimi oluşturur.Buna şema denir.

 

-Şema yeni gelen bilginin yerleştirileceği bir çerçevedir.

 

-Örgütlenmiş davranış ve düşünce kalıplarıdır.

 

-En temel zihinsel yapıdır.

 

-Şemalar,problemleri anlama,çözme,dünyayla baş etme yolları olarak da düşünülebilir.

 

ÖRNEK:Kediyi görüp bunun kedi olduğunu öğrenen çocuk kediye ilişkin zihinde bir şema oluşmaktadır.Daha sonra kedi kavramını duyduğunda kedinin şeklini,kediyi gördüğünde ise kedi kavramını zihninde canlandırmaktadır.

 

Kaplanı gören çocuğun zihnindeki kedi şeması ile karşılaştırıp adını bilmediği bu hayvana kedi demesi zihninde önceden oluşturduğu kedi şeması ile eşleştirmeden kaynaklanmaktadır .

 

3-UYUM:

-Bireyin çevresiyle etkileşerek,çevreye ve çevresindeki değişikliklere uyum sağlamasıdır.

-Uyum 2’ye ayrılır.

UYUM

 

 


Özümleme Uyumsama-Uyma (düzenleme-yerleştirme)

 

a)Özümleme: Bireyin yeni karşılaştığı durum,nesne,olayları kendisinde önceden var olan şemanın içine yerleştirmesi işlemidir.

ÖRNEK:Çocuğun kaplanı,kedi şeması içine yerleştirmesi.

 

b)Uyumsama(Düzenleme):Yeni şemaların oluşturulması yada daha önceki şemaların kapsamının değiştirilmesidir.

 

Özümlenme tek başına bilişsel gelişimi sağlamada yetersiz kalmaktadır.Yani her zaman kaplanı,kedi şemasına koyamayız.Eğer koysa birey gelişmez.Onun için yeni şema kurup kaplan şeması oluşturur.

ÖRNEK:İleriki zamanlarda yeni yaşantı ve etkileşimle(kaplanın büyük olduğu,daha hızlı koştuğu)birlikte yeni kaplan şeması oluşturur.

 

4-Dengeleme:Özümleme ve uyumsama süreçlerinin birbirleriyle etkileşimi sonucu denge olur.

 

-Birey yeni karşılaştığı bir bilgi yada durumla,kendisinde önceden var olan bilgi ve deneyimleri arasında ilişki kurarak denge durumuna ulaşalır.(Öğrenme)

 

-Çocuklar için yeni olan her şey bilişsel dengeyi bozar,özümleme ve uyum süreçleri ile bu denge yeniden sağlanır.

ÖRNEK:Bilişsel yapısında kuşlarla ilgili olarak iki ayaklı,uçan ve beslenen bir hayvan şeklindeki bir yapıya sahip bir çocuk ilk defa gördüğü konuşan kuş(papağan) için “bu ne?”diyerek bir dengesizlik yaşayacak ve bilişsel yapısına yeni bir bilgiyi yerleştirecek(bazı kuşlar konuşabilir) denge durumuna kavuşacaktır.(Öğrenmeyi gerçekleştirecektir)

 

Eğer öğretmenler,çocukların düzeyinin altında davranışlar kazandırmaya çalışırlarsa,verilen bilgiyi kolaylıkla özümseyeceklerinden ilgileri dağılır.Onlar için bir dengesizlik söz konusu olmadığından dengeyi kurma içinde bir çabaları olmaz.Çocukların düzeyinin çok üstünde problem çözmeleri beklendiğinde de,hali hazırda var olan şemalarıyla harekete geçmeleri mümkün olamayacağından problemi çözmekten vazgeçerler.Her iki durumda da dengeleme meydana gelmez.Dolayısıyla ne öğrenme ne de gelişme meydana gelir.En üst düzeydeki gelişim,özümleme ve düzenleme “dinamik” bir dengede olduğu zaman gerçekleşir. Etkili bir dengeleme ve ilerleme olması için,problem halihazırda bireyin sahip olduğu bilişsel yapılar arasındaki fark orta düzeyde olmalıdır.

 

 

VVVV

Viewed 19842 times

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.