ÖLÇME DEĞERLENDİRME
Ölçme: Gözlenen niteliklerin, gözlem sonuçlarının sayı veya sembollerle belirtilmesine denir.
ÖRNEK: Oda sıcaklığının 24 derece olması, çocuğun ağırlığının 30 kg olması
Ölçme çeşitleri:
1)Doğrudan Ölçme: Ölçme konusu olan özelliği kendi cinsinden bir birim ile ve dolaysız olarak ölçme işlemidir.
2)Dolaylı Ölçme: Zeka ve başarıyı doğrudan ölçmek mümkün değildir. Bu yüzden bireye sorular sorulur ve verdiği doğru cevap sayısına göre zeki veya başarılı olduğu ölçülür.
NOT: Eğitimde dolaylı ölçme kullanılır bu yüzden sonuçlara hata karışma olasılığı fazladır.
Ölçmede Birim
-Ölçme aracı (metre, kilogram, standart testler) birimlerden oluşur.
-25 öğrenci, 75 kg, 20 C gibi
BİRİMİN ÖZELLİKLERİ
Eşitlilik : Ölçme aracını oluşturan birimlerin eşit dilimler halinde olmasıdır.
ÖRNEK:Kilogramda her bir gram birbirine eşittir.
Genellilik: Ölçmede aynı birimi kullananların, o birimi aynı anlamda kullanmasıdır.
ÖRNEK: Bazılarının metre kullanıp, bazılarının kulaç kullanması genellik ilkesini bozar.
Amaca Uygunluk: Örneğin insan ağırlığını ton ile değil de kilo ile ifade etmemiz amaca daha uygundur.
ÖLÇEK
-Ölçmede birim yerine ölçek terimi kullanılır.
-Ölçek, nesnelere verilen sayıların anlamlarını, kullanılmasında uyulması gereken kuralları ve kısıtlamaları belirtir.
Ölçek çeşitleri
1)Sınıflama Ölçekleri (adlandırma):Nesneleri belli bir yönden benzeyip benzemediklerine göre sınıflamaktır.
ÖRNEK:Cinsiyete göre yapılan sıralama sınıflama ölçeğine örnektir.
Simetriklik özelliği vardır. A=B => B=A
Geçişlilik özelliği vardır. A=B ve B=C => A=C
2)Sıralama Ölçekleri: Bu tür ölçeklerde, belli bir özelliğe sahip oluş miktarı bakımından nesneleri bir sıraya koymakla elde edilir.
ÖRNEK:30 kişilik bir sınıfı boy sırasına koymak gibi.
Geçişlilik özelliği vardır. A>B ve B>C => A>C
Asimetrik özelliği vardır. A>B ise B>A diyemeyiz.
3)Eşit Aralıklı Ölçekler:Eğer bir çok nesnenin, belli bir başlangıç noktasına göre ve belli bir özelliğe sahip oluş derecesi bakımından eşit aralıkta sıralandığı yada sıralar arasındaki farkların eşit olduğu düşünülürse, sıralama ölçeğinden eşit aralıklı ölçeğe geçilmiş olur. ÖRNEK: Termometre, takvim vb.
4)Oranlı Ölçekler:Oranlı ölçekler, eşit aralıklı ölçeğin sıfır ile başlayan çeşididir.Fiziksel nesnelerin, kütle, uzunluk ölçümleri oran ölçeği ile yapılır. Bu araçlardaki sıfır noktası, ölçülen özelliğin yokluğunu gösterir. Bir şeyin uzunluğu sıfır metredir demek, aslında ortada ölçülecek bir uzunluk yok demektir.
NOT:Yaygın olarak kullanılan ölçek türleri eşit aralıklı ve sıralama türünden olan ölçeklerdir.
DEŞERLENDİRME:Ölçme sonuçlarının anlamlandırılmasına, bir ölçütle karşılaştırılarak karar verilmesine, yorum yapılmasına değerlendirme denir.
Ölçme ve Değerlendirme Arasındaki Farklar
-Ölçme özelliğin miktarını, değerlendirme ise bu miktarın yeterli olup olmadığı, amaca uygun olup olmadığını belirler.
-Değerlendirme ölçmeyi içine alır.
-Ölçme değerlendirmeden önce gelen bir işlemdir, ölçmeden sonra değerlendirmeye geçilir.
-Ölçme daha çok gözleme, değerlendirme ise karşılaştırmaya, yorum ve yargıya dayanır.
-Ölçme daha objektif, değerlendirme ise daha çok kişisel kanılara dayanır.
-Değerlendirme kesin olarak bir ölçme sonucu ile bir ölçüt gerektir.Ölçütsüz değerlendirme olmaz.
Değerlendirme sürecinde ölçüte dayalı kullanılan sınıflama
1)Norm dayanaklı değerlendirme:Bağıl ölçüt kullanılır.
NOT: Grubun özellikleri ön plandadır.
-Bireyleri birbirleriyle karşılaştırarak değerlendirir.
ÖRNEK: 100 soruluk bir sınavda, sınav sonuçlarının ortalaması alınır, ortalamayı geçenler o dersten geçer, altında kalanlar kalır.
2)Kriter dayanaklı değerlendirme:Mutlak ölçüt kullanılır.Bu değerlendirmede ölçülmek istenen özelliklerin bütünü ön plandadır.
ÖRNEK: Önceden 80 olarak belirlenmiş bir kritere göre yapılan bir sınavın uygulanıp, 80’den yüksek olanların geçmesi
İki amaca yönelik değerlendirme yapılır:
Biçimlendirici Değerlendirme: Eğitim süreci, içinde öğretim devam ederken yapılan değerlendirme. İzleme testi, ara sınav, quiz
Düzey Belirleyici Değerlendirme: Öğretim bittikten sonra yapılan değerlendirme. Bitirme sınavları, dönem sonu not verme gibi.
ÖLÇMEDE HATA:Ölçülen özelliğin gerçek değeri ile ölçme sonuçlarında elde edilen değer arasındaki farka ölçmede hata denir.
1)Sabit Hata: Bir ölçmeden diğerine miktarı değişmeyen hata. Ör: bir öğretmenin sınıfın tamamına 5 puan fazla vermesi
2)Sistemli (sistematik) Hata: Ölçülen büyüklüğe, ölçmeciye ve ölçme koşullarına göre miktarı farklılık gösteren hatalardır. Yanlılık vardır. Kaynağı bellidir. Ör: öğretmenin, öğrencinin cinsiyetine göre fazla puan vermesi, yazılı sınavlarda yazı güzelliği, ifade düzgünlüğü, tertip düzeni göz önünde bulundurarak değerlendirme yapması
3)Tesadüfi (rasgele) Hata: Kaynakları iyi bilinmeyen hatalardır. Dikkatsizce okunup, puanlanan veya doğru okunduğu halde yanlış kaydedilen notlar bu tür hatalara örnektir.