ÖĞRENMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER
1)ÖĞRENENLE İLGİLİ FAKTÖRLER:
a)Türe Özgü Hazır oluş: Öğrenecek organizmanın beklenen davranışı gösterebilmek için gerekli biyolojik yapıya sahip olması demektir.Biz esasında öğretirken o türün yapabilecekleri davranışları öğretebiliriz.
ÖRNEK: Bir köpeğe konuşmayı öğretemeyiz çünkü o donanıma sahip değildir.
b)Olgunlaşma: Türe özgü davranışla beraber öğrencinin öğrenebilmesi için belli bir olgunluğa ulaşması gerekir. Olgunlaşma genelde biyolojik olarak yaş ve zeka ile ilgili bir kavramdır.
c)Genel Uyarılmış Hali ve Kaygı:Uyarılmışlık düzeyi bireyin dışardan gelen uyarıcıları alabilme derecesi olarak anlaşılmalıdır. Kişi çok az uyarı alıyorsa, genel olarak uyarıcılara kapalı ise uyarıcı düzeyinin düşük, çok fazla uyarıcı almışsa yüksek uyarılmışlık durumundadır. Uyarıcının azıda çoğu da öğrenmeyi zorlaştırır.
Öğrencinin öğrenebilmesi için belli bir düzeyde kaygı duyması gerekir. Çok düşük ya da çok yüksek kaygıda öğrenmeyi engeller.
d)Eski Yaşantılar: Her yeni bilgi daha önce öğrenilmiş bilgiler üzerine bina edilerek öğrenilir. Bu açıdan kişi öğrenmeyi kolaylaştıracak başka bilgilere sahip olduğunda öğrenme kolaylaşır.Bazen tam terside olabilir.O yüzden bu konuyu 2 ayrı başlıkta ele alalım.
-OLUMLU TRANSFER: Eğer önceki bilgiler yeni bilgileri kolaylaştırıyorsa bu olumlu transferdir.
ÖRNEK: Bisiklet kullanmayı bilen kişi daha sonra motor kullanmayı rahatlıkla öğrenebilir.
-OLUMSUZ TRANSFER: Eğer önceki bilgiler yeni öğrenmemizi olumsuz etkiliyorsa olumsuz transferdir.
ÖRNEK: Önceleri F klavyede yazmayı öğrenen biri daha sonra Q klavyede yazarken zorlanabilir.
e)Güdü (Motivasyon):Organizmanın bir işi-eylemi yapabilmesi için o eylemi yapmaya karşı isteklendirilmesi olayıdır. Öğrenci öğrenmeye karşı ne kadar fazla isteklendirilirse o derece etkili öğrenecektir.
f)Dikkat: Bilincin belli bir noktada odaklanması, toplanması olayıdır. Öğrencinin öğrenebilmesi için dikkatini derse karşı yoğunlaştırması gerekir. Bunu pekiştirme, kaygılandırma yada güdüleyerek yapılabilir.
ÖRNEK: Gürültülü bir ortam, moral bozukluğu v.b. durumlar dikkati bozar ve öğrenmeyi azaltır.
2- ÖŞRENME YÖNTEMİ İLE İLGİLİ FAKTÖRLER
a)Öğrenmeye Ayrılan Zaman: Öğrenmeye ayrılan zaman dikkate alındığında öğrenme yöntemlerini aralıklı yada toplu bir şekilde yapması öğrencinin öğrenmesini etkiler.
b)Öğrenilen Konun Yapısı: Ele alınan konunun yapısına göre öğrenme yöntemleri parçalara bölerek çalışma ve bütün halinde çalışma olarak ikiye ayrılabilir. Hangisinin daha yaralı olduğu ele alınan konuya göre değişir.
-Genel olarak eğitim sistemleri parçalara bölerek öğrenmenin kolay ve uygun olduğunu konu ve dersler içermektedir. Burada önemli olan, konunu bütünü hakkında bir fikir edinerek, hangi noktaya kadar parçalanmasının uygun olacağına karar vermektir.
c)Öğrencinin Aktif Katılımı: Dinleme durumunda öğrenci pasif bir durumdadır. Anlatmada ise aktif bir durumdadır. Anlatma yöntemine doğru gidildikçe öğrenme artmaktadır. Yazma geri bildirim sağlamadığı için anlatmadan daha az öğrenmeye yol açar.
d)Geri Bildirim: Öğrenme yöntemi olmamakla beraber bu bağlamda vurgulanması gereken diğer bir nokta, öğrenme sonucunun hemen bilinmesidir.
ÖRNEK:Öğrenci sınava girmişse, sınav sonucu en kısa zamanda öğrenmelidir ki, doğru cevaplayıp cevaplamadığını test edebilsin.
3- ÖŞRENME MALZEMESİ İLE İLGİLİ FAKTÖRLER
a)Algısal Ayırt Edilebilirlik: Algının bir takım temel kuralları vardır, bunlardan biri de çevresindeki uyarıcılardan ayırt edebilmesidir.
ÖRNEK: Bir manzara da önce hareketli nesneler dikkati çeker. Etrafındaki renklerden çok farklı (zıt) olan renkteki nesneler daha önce dikkati çeker.
b)Anlamsal Çağrışım: Ele alınan konu başka bazı bilgi birikimleriyle ilgili olmalıdır.
ÖRNEK: Bir kelime söylendiğinde, öğrencinin aklına ilgili diğer kelimeler gelebilmelidir. Öğrencinin zihnindeki diğer kelimelerle bağlantısı olmayan kelimelerin öğrenilmesi zor olur ve unutulabilir. (Peynir denince, süt, inek ve kahvaltı akla gelir.)
d)Kavramsal Gruplandırma: Birbirlerine kavramsal açıdan yakın veya benzer olan kavramlar öğrenmede kolaylık sağlarlar.