Karşılaştırma Bağaçları

“ya….ya” Bağlacı

İki seçenek sunulduğunda kullanılır.

Bunlar birbirinin zıttı olabilir

Biri yapılmadığında diğerinin yapılması gerekebilir.

Ya beni de götür ya sen de gitme.

Ya gel ya gelme.

Ya bu deveyi güdeceksin, ya bu diyardan gideceksin [1]

“hem…..hem (de)” Bağlacı

Her ikisi de geçerli olan iki durumu anlatır. Bunlar zıt da olabilir, eşdeğer da.

Hem çalışmıyor hem (de) yakınıyorsun.

Hem kitap okuyor hem de müzik dinliyor. Aynı anda

“ne……ne (de)” Bağlacı

]Aynı görevdeki kelimeleri, kelime gruplarını ve öğeleri birbirine bağlar.

Ne şiş yansın ne kebap. özneleri

Gönül ne kahve ister ne kahvehane. nesneleri

Ne İzmir’e gitmiş ve Bursa’ya. dolaylı tümleçleri

]Cümleleri de birbirine bağlar:

Üç yıldır ne bir telefon açtı, ne de bir mektup yazdı.

Onu ne gördüm ne de tanıdım.

Ne aradı ne (de) sordu.

Ne kızı verir, ne de dünürü küstürür.

Ne doğan güne hükmüm geçer,

Ne halden anlayan bulunur.

]Cümleleri -yapı bakımından olumlu oldukları hâlde- olumsuz yapar. Yüklem olumlu durumdadır.

Ne kendi rahatsız oldu ne de halkı huzursuz etti. (kendisi rahatsız olmadı, halkı da huzursuz etmedi)

Yüklem olumsuz çekimlenirse anlatım bozukluğu meydana gelir.

Ne çay ne kahve içmedi.→ “Ne çay içti ne kahve” olmalıydı.

] Zıt anlamlı iki sıfatla birlikte kullanılarak onların arasında bir durum ifade eder.

Dışarıdaki hava ne soğuk ne sıcak.

Yaptığı işe ne kolay ne de zor denebilir.

Not: “Ne zor, ne acı günler yaşadık” örneğinde “ne zor” ve “ne acı” sözleri ayrı ayrı da (biri olmadan) kullanılabileceği için buradaki “ne”ler bağlaç oluşturmaz.

“dE….dE, gerek……gerek, olsun…..olsun, kâh……kâh, ha……ha”

Öğeleri ya da cümleleri birbirine bağlarlar.

Öğretmeni de arkadaşları da onu çok merak ettiler. özneleri bağlamış.

Annesini de babasına da özlemişti. nesneleri bağlamış.

Tatil boyunca dinlenmiş de gezmiş de. yüklemleri bağlamış.

İzmir’e de Aydın’a da uğrayacağız. dolaylı tümleçleri

Fizikten de anlamam kimyadan da.

Gerek sen gerek(se) o, güzel çalıştınız.

Gerek baba gerek anne tarafından bir akrabalıkları yok.

Ali olsun, Ahmet olsun, ikisi de çalışkan ve zekîdirler.

Kâh yıkılıyor, kâh kalkıyor, ama yılmıyor.

Ha Ali ha Veli, ne fark eder?