İNSANLARDA ÜREME BÜYÜME VE GELİŞME

Kavram1: büyüme nedir?

Canlıda hücre sayısının ve boyutlarının artmasıdır.hayvanlarda sınırlı bitkilerde ise meristem doku sayesinde sınırsızdır.

Kavram2:gelişme nedir?

Büyüme ile bazı yeteneklerin kazanılmasıdır.

Örn: tohumun çimlenmesi büyüme,bitkinin fotosentez yeteneği kazanması gelişmedir.

Kavram3:üreme nedir?

Canlıların kendilerine benzer fertler oluşturmasıdır.

Üremenin amacı:

Neslin devamını sağlar

Kalıtsal özelliklerin yavrulara aktarılmasını sağlar.

Uyarı: üreme canlının yaşamasını sürdürmek için gerekli değildir.

Erkek üreme hücresi:sperm=

 Özellikleri:

Küçüktür

Sitoplazması az

Kamçılı ve hareketlidir

Testislerde üretilir.

Dişi üreme hücresi: yumurta ve özellikleri

Yumurtalıkta üretilir

Oval şeklindedir.

Hareketsizdir

Büyük ve bol sitoplazmalıdır.

Sperm ve yumurtanın farkları:

Erkek üreme organları ve görevleri:

Testisler:ergenlikle birlikte testesteron hormonu salgılar.bu hormonla spermler üretilir.testisler kese içinde ve vücudu dışında bulunur.spermler yüksek sıcakta yaşayamaz.

Bezler :kovpır,seminifer ve prostat bezlerinden oluşur.yaptığı salgılar spermin hareketini kolaylaştırır.

Penis:spermlerin dişi bireye bırakılmasını sağlar.

Dişi üreme organları ve görevleri:

Yumurta kanalı:dişi üreme hücresi olan yumurtayı döl yatağına taşır.döllenme burada gerçekleşir.

Döl yatağı(rahim) :embriyonun gelişme ortamıdır

Yumurtalık:yumurta üretir.iki adet yumurtalık vardır.

Vajina:spermlerin alınmasını sağlar.

Kavram4: Embriyo : Canlı taslağıdır.

Zigottan bebeğe yolculuk

Döllenme nedir?

Sperm ve yumurtanın birleşmesi olayıdır. Döllenmiş yumurta hücresine zigot denir.

 İnsanlarda üreme basamakları:

Üreme hücreleri oluşumu

Döllenme

Gelişme

İnsanlarda gelişme dönemleri:

Bebeklik dönemi:0-1 yaş arası dönemdir.Bu dönemde tamamen yetişkinlere bağımlıdır.vücudu kontrol etmeyi,yürümeyi,ellerini kullanmayı,emeklemeyi öğrenir.

Çocukluk dönemi:1-6 yaş arası dönemdir.konuşmayı,yemek yemeyi,giyinip soyunmayı ve arkadaşlarıyla oynamayı öğrenir.cinsiyetinin farkındadır.

Okul çağı dönemi:kendi cinsleriyle oynamayı tercih eder.iyiyi kötüyü ayırt etmeyi öğrenir.

Ergenlik dönemi:vücudun büyüme ve gelişmesi hız kazanır.eşey organları gelişir.üreme hücreleri oluşturur.ruhsal değişimler gözlenir.

Yetişkinlik dönemi: meslek seçimi ve evliliğin olduğu dönemdir.

Yaşlılık dönemi: arkadaş ve torunlarla bir arada olmaktan ve onlarla paylaşmaktan mutluluk duyar.

Uyarı: ergenlik dönemi kızlarda 9-12 yaşlarında erkeklerde 10-14 yaşları arasında başlar.yani kızlarda ergenlik erkeklerden önce başlar.

Çocukluktan Çıktık Şimdi Ne Olacak?

Yaşınız gereği, ya içinde olduğunuz, ya da başlamak üzere olan bu dönem, ergenliktir. Doğal bir süreç olan ergenlikte, bedensel, duygusal ve psikolojik değişimler meydana gelir.

Çocukluk döneminin son bölümünde büyüme yavaşlar. Boy ve ağırlık artışı daha az olur. Ergenlik döneminin belirtilerinden biri de büyümenin hızlanmasıdır.

Bir erkek, çocukluk döneminde aynı yaştaki kızlardan genellikle daha uzun ve daha ağır olur. Ancak 12- 14 yaş arası hızla büyümeye başlayan kız, boy ve ağırlık olarak erkeği geçer. Ancak bu geçici bir durumdur, ergenlik döneminin ileriki zamanlarında erkekler kızları yakalar ve geçer.

Bu ve başka farklar kız ve erkeklerde ergenliğin aynı zamanda başlamadığını gösterir. Gerçekten de ülkemizde ortalama olarak kızlar 9–12, erkekler 10–14 yaşlarında ergenliğe girer.

Ayrıca, ergenlik döneminin başlangıcı, ülkelerin bulunduğu coğrafi koşullara göre de değişebilir. Sıcak bölgelerde daha erken başlar. Ayrıca beslenme de başka bir etkendir.

Ergenlikte görülen değişimlerden bazıları tüm insanlar için ortaktır. Bazı değişimler ise yalnız kızlarda veya yalnız erkeklerde görülür. Ancak şu bir gerçek ki ergenlik döneminin özünü, eşey hormonlarının neden olduğu fiziksel değişiklikler oluşturur. Buna bağlı olarak ruhsal değişiklikler de izlenir.

Ergenlikte kızlarda görülen değişimler:

Boy uzar

Yumurtalıklardan salgılanan östrojen Kilo artar ve vücutta yağ birikimi olur

Kalçalar gelişir.

Üreme organları gelişir

Üreme organlarında ve koltuk altında kıllanma görülür.

Adet hali görülür.

Sivilceler görülür

hormonu etkisiyle göğüsler gelişir

Ergenlikte erkeklerde görülen değişimler

Testislerden salınan testosteron hormonu etkisiyle testisler gelişir

Üreme organları gelişir

Ses kalınlaşır

Sakal çıkar

Cinsel organ ve koltuk altlarında kıllanma görülür

Boy uzaması kızlardan fazladır

Sperm üretimi başlar

Sivilceler görülür

Ergenlik Döneminde Karşılaşılan Sorunlar

Bu dönemde hızlı değişim gösteren bedensel gelişimin ( kıllanma, yüzde sivilce, ses kalınlaşması vs) yarattığı huzursuzluklar.

Yaşıtları arasında yer edinebilme kaygısı.

Otoriteye karşı çıkma, aileye ters düşme.

Yalnızlık isteği, çekingenlik, çalışmaya isteksizlik, kararsızlık.

Karşı cinsle arkadaşlık kurma isteği.

Meslek seçiminde kararsızlık ve kaygılar.

Kısaca, ergenlik dönemi bireyin kendisiyle ve çevresiyle çatışma halinde olduğu bir dönemdir.

Olumlu arkadaşlıklar kurmak, hobiler edinmek, spor yapmak ergenlik döneminin sağlıklı geçirilmesine yardımcı olur.

Ergenlik döneminde planlı ve programlı çalışmak, başarının temelini oluşturur.

Ergenlikteki değişmelerin normal büyüme ve gelişme olayları olduğu unutulmamalıdır.

Not:ergenlikte kız ve erkeklerde duygusal dalgalanmalar görülür.kendine güven duygusunda sorunlar gözlenir.utanma duygusu oluşur. İçe kapanma gözlenir.Bunlar normal olaylardır.