Gelişimi Etkileyen Faktörler

GELİŞİMİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

1-KALITIM

2-ÇEVRE

3-AİLENİN ÇOCUK YETİŞTİRME TARZLARI

4-AİLENİN PARÇALANMASI

5-ÇOCUKLARIN DOĞUŞU SIRASI

6-ZAMAN

1-KALITIM:Bireyin genler yoluyla anne-babasından aldığı özeliklerdir. Bunlar; cinsiyet,göz rengi,zeka kapasitesi,fiziksel özellikler(boy,ten rengi,saç rengi ve biçimi),yaratıcılık vedüşünme kapasitesi,problem çözme becerileridir.

Anne rahminde,anneden gelen yumurta hücresi ile babadan gelen sperm hücresi birleşerek(23+23=46 kromozom) zigot meydana gelir.Zigot hızla çoğalarak insan organizmasını oluşturur.

Kalıtım,gelişimi etkileyen önemli bir faktördür ve kalıtımın kapsamını annenin yumurta ve babanın sperm hücrelerinde bulunan 23’er adet kromozom belirlemektedir.Her kromozomda 20.000 gen bulunmaktadır.

Kişinin tüm genetik özeliklerinin kodlandığı DNA’lar bu genlerde bulunur.Genlerdeki DNA’ lar organizmanın anahtarlarıdır,genetik şifreleri ihtiva ederler.Organların oluşumu,diğer genlerin düzenlenmesi,organizma için yaşamsal öneme sahip olan enzimlerin salgılanması vb. DNA tarafından yönlendirilir.

Genler baskın ve çekinik olmak üzere 2 türlüdür.Baskın genler özelliklerini dölüte geçirir.Anne babadan çocuğa kalıtım yoluyla geçen yapıya Genotip denir.Fenotip ise bu genetik yapının dışarıdan gözlenebilen şeklidir.Zeka ve bedensel özellikler büyük oranda genotiple belirlenir.

Cinsiyet tamamen kromozom düzeniyle belirlenir.Canlı hücrelerinde 23 çift kromozomun bir çifti cinsiyet kromozomlarıdır.X ve Y olmak üzere iki tip cinsiyet kromozomu vardır.XX:Kadın cinsiyet hormonu, XY:Erkek cinsiyet hormonudur.

Fenotip çevre tarafından etkilenir.Örneğin;zekanın sınırları Genotip tarafından belirlenir.Ancak gözlenen zeka,gerek rahim içindeki çevre,gerek doğum sırasındaki olaylar,gerekse doğum sırasındaki çevre tarafından belirlenir.Bununla birlikte çocuğun göz rengi kesin olarak genotiptir.

Kalıtım önemli ölçüde gelişimin fiziksel ve zihinsel alanlarında etkilidir.

2-ÇEVRE:Çevre faktörü 3 evrede incelenir.Doğum öncesi,Doğum Sırası,Doğum sonrası .

?�-Doğum öncesi:Anne karnında geçen süredeki dış etkilenmeleri kapsar.

ÖRNEK: Annenin sigara dumanı olan bir çevrede yaşaması,yüksek gürültülü bir çevrede yaşaması.

-Doğum sırası:Fetüsün(bebeğin) oksijensiz kalması,kordon dolanması,uzman olmayanların bilinçsiz müdahaleleri doğum sırasında yaşanan olumsuzluklardır.

Doğum sonrası:Beslenme düzeni,hastalık ve kazalar,aile yapısı,eğitim olanakları,arkadaş çevresi gibi etkenlerdir.

3-AİLENİN ÇOCUK YETİŞTİRME TARZLARI:Aile içinde bebeğe yaşamının ilk yılında gösterilecek sevgi ve sıcak yakınlık,onun temel güven duygusunu kazanmasında önemli rol oynamaktadır.

Her davranış için katı kurallar koyan,cezalandırıcı,istek ve dileklerin açıklamasını engelleyen sınırlandırıcı ana-babaların çocuklarının,kuralcı,otoriter,çocuklara karşı düşmanca davranan,despot oldukları gözlenmiştir.

Anne-baba,çocuğun davranışlarını ne aşırı derecede kontrol edip kısıtlamalı,ne de çocuğun her istediği şeyi yapmalıdır.Tutarlı ve güven verici bir tutuma sahip olmalıdır.

4-AİLENİN PARÇALANMASI: Ailenin dağılması,boşanmalar,tüm çocuklar için sancılıdır,acı vericidir.Küçük çocuklar daha çok etkilenmekte,hatta olaylardan kendini sorumlu tutmaktadır.Büyük yaşlardaki çocuklar ise boşanma olaylarını daha kolay kabul etmektedirler.

5-ÇOCUKLARIN DOĞUŞ SIRASI:Ana-babalar ilk çocuklarından çok şey beklerler.

İlk çocukların yüksek motivasyonlu,hırslı,başarılı,kurallara uyan bireyler olarak yetişmelerini beklerler.Buna rağmen kendilerine güveni azdır.Temkinli ve tutuculardır.

Sonuncu doğan çocukların özellikleri de ilk çocuklara benzeyebilir.Ancak ilk doğanlar genellikle erken olgunlaşırken sonuncular,uzun süre çocuksu kalabilirler.İlk doğanlara göre daha çok ilgi çekmeyi başarabilirler.

Ortanca çocuklar ise,eğer cinsiyet farkı vb. istenilen özellikleri yoksa,ilgi odağı olamazlar.Çok fazla ilgi görmedikleri için,daha bağımsızdırlar.Akranlarıyla daha iyi ilişki kurarlar.Daha mutlu olurlar.

6-ZAMAN(=TARİHSEL ZAMAN):Gelişim döneminde yenilikler ve değişimlerin oluşturulduğu zaman bölümünü ifade eder.Örneğin günümüzde bilgisayar destekli öğretim,Internet,cep telefonun kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır.

Diğer bir örnek son beş yıldır 0-1 yaşındaki bebeklerde hazır bez kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır yada Amerika’nın Irak’a girmesi ile birlikte çocukların oynadıkları oyunda savaş oyunlarına ağırlık verdikleri görülmüştür.

HORMONLAR

HORMON:Organizmanın şeklini,gelişim özelliklerini belirleyen temel yapı taşları,iç salgı bezlerinin salgılarına hormon denir.Bu yapı taşları vücudun büyüklüğünü,iç dengeyi ve üremeyi sağlarlar.

İç salgı bezleri:

1-HİPOFİZ:Tüm salgı bezlerinin salgılanmasını ve vücudun büyüme dengesini düzenler.

2-TROİD:Troksin salgılar.Troksin vücudun metabolizmasını düzenler.Troksinin azlı-

lığı cüceliğe ve zeka geriliğine yol açar.Fazlalığı uyuşukluk ve üşümeye yol açar.

3-PARATROİD:Vücudun kalsiyum ve fosfor dengesini sağlar.Kemiklerin gelişimini ve kasların ve sinir sisteminin çalışmasını düzenleyen salgı bezidir.

4-PANKREAS:İnsülin salgılar.İnsülin kandaki şeker miktarını ayarlar.

5-BÖBREKÜSTÜ BEZLERİ:Salgıları,büyümeye,cinsiyete etki eder ve vücudun duyguların yoğunluğundan korunmasını sağlar.Duygusal gelişimle yakından ilgilidir.

6-CİNSİYET:Bu salgı bezleri kadın ve erkekte cinsel gelişimi sağlar.

Viewed 6683 times

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.