YÖNETİM: Hedeflerin belirlenmesi bunlara götürücü kararların alınması uygulanması ve yapıların düzeltilip geliştirilmesidir.En dönümcül (kritik) kaynak,insan kaynağıdır,çünkü diğer kaynaklara egemen olan odur.
EĞİTİM YÖNTEMİ: Bizim ülkemizde merkez ve taşra yönetimi şeklinde düzenlenmiştir .Merkez yönetimi,milli eğitim bakanlığı ve bağlı merkezi örgütlerin yönetimidir.İl ve ilçe eğitim örgütlerinin yönetimi merkez örgütünün il ve ilçelerdeki birimlerin (taşra) yönetimidir.Milli eğitim bakanlığı merkez örgütü dışında kalan,il ilçe eğitim yönetimlerinin en dönümcül öğesi okul yönetimidir.Eğitim yöntemi ,merkez il,ilçe okul yönetimi olarak basamaklandırılabilir.Bu basamakların Öğrenciye en yakın ucunda sınıf yönetimi bulunur.
İŞBİRLİŞİ:Bir işin birden çok kişi veya kurum katkısıyla yapılması.
EŞGÜDÜM:Bir işin değişik parçalarını yapanların,birbirleriyle uyumlu çalışması.
SINIF:Eğitim amacıyla,hazır bulunuşluk düzeyi benzeyen insanların bir arada bulunduğu,mekan insan ve kaynaklardan oluşan bütündür.
SINIF YÖNETİMİ:Eğitsel etkinliklerin Öğretmen kılavuzluğunda,katılanlarca yönetilmesidir.
SINIF: Bir tepe bir deniz kenarı bir sera bir hayvanat bahçesi bir kavşak bu mekanlardan biri olabilir.Bu mekanlar bir okul öncesi eğitim kurumunun oyun bahçesindeki kaydırak ve salıncakların etrafı olabileceği gibi ,bir dil dersinin işlendiği dil laboratuarı da olabilir.
Etkili bir sınıf yönetimi,sınıftaki insan ve diğer kaynakların sınıf yaşamının bir orkestra gibi yönetilmesidir.Öğretmenin rolü orkestranın demokratik ve yaratıcılığı destekleyen bir şefi olması ,zamanla bu şefliği Öğrencilerle paylaşmasıdır.Sınıf yönetimi,Öğretmenin sınıfı yönetmesi değil,Öğretmenin kılavuzluğunda,sınıfın içindekilerce yönetimi olur.
EŞİTSEL HAZIRLIKLARIN YÖNETİLMESİ 2 ŞEKİLDE ELE ALINABİLİR
*Fiziksel düzenlemeler
*Plan program hazırlıkları
Okulun eğitim için ayıracağı alanların fiziksel uygunluğunun sağlanması için yapılacak çalışmalar,fiziksel düzenlemelerdir.Sınıfın yerinin insan sağlığına uygunluğu,sınıf genişliğinin Öğrenci sayısına uygunluğu ,oturma yerleri dışında ,mekanın diğer eğitsel etkinlikler için yeterliği ,eğitsel araçların hazırlanması,ısı,ışık,gürültüsüzlük,renk ,temizlik ,estetik gereklerinin sağlanması,yerleşim ve işleyiş düzeni bu tür düzenlemelerdendir.Bunların amacı Öğrencinin okula isteyerek gelmesinin,okulda rahat etmesinin,etkinliklere gönüllü olarak katılımının,eğitsel amaçlara ulaşmayı kolaylaştırmanın sağlanmasıdır.
Eğitsel amaçların çözümlenmesiyle ulaşılan hedefler esas alınarak ,bu hedeflere götürücü bir planın yapılması ,günlük plan(ders planı) olarak ayrıntılı bir biçimde programa dönüştürülmesi işlerinin yönetimi de sınıf yönetiminin alanlarındandır.
*Zaman yönetimi eğitsel etkinliklere ayrılan zamanı çoğaltmak ve en uygun dağılımı yapmak amacıyla gerçekleştirilen bir sınıf yönetimi alanıdır .Öğrenci devamının arttırılması ,okuldan ayrılmaların azalması ,eğitsel hedeflere ,onlar için ayrılan en kısa sürede ulaşılmasının sağlanması da zaman yönetiminin hedefleri arasındadır.
*Sınıfın ilişki düzeninin yönetimi,sınıf yönetimi alanlarından bir başkasıdır.Eğitim sürecindeki kuralların belirlenmesi ,Öğrenci- Öğretmen ,Öğrenci- Öğrenci ilişkilerinin amaçlara gidişi kolaylaştırıcı hale getirilmesi,güç ilişkisi yerine adalet ve anlayış ilişkisinin kurulması ,bu alanın amaçlarındandır.
Sınıf yönetiminin alanlarından biride *Sınıftaki davranış düzeninin yönetimidir.Sınıfın, istenen davranışları kolayca sergileyebileceği hale getirilmesi ,sınıf ikliminin olumlu hale getirilmesi,sorunların,istenmeyen davranışların önlenmesi,değiştirilmesi etkinlikleri bu yöntemin alanı içinde yer alır.Bu alanın hedefi ,eğitim sürecindeki davranışlarla ,istendik davranışların bütünleşmesinin sağlanmasıdır.
SINIF YÖNETİMİNDE MODELLER :Model uygulamayı şekle , modele bağlar ,yöntem seçmeyi kolaylaştırır,eylemin sonuçlarını önceden görmeyi ,işlem süreçlerinde nelerle karşılaşacağını bilmeyi sağlar.
1 )Tepkisel model:Bir durum oluşum yada davranışa karşı hedefler belirlenerek tepki gösterilmesidir.Ödevini yapmayan bir Öğrenciye ceza türü bir tepki vermek yerine ,onun ödevini yapmasını sağlamaya yönelik bir tepki seçilmelidir.Bulamadığı araç,gereç ,kitabı,mekanı sağlamak gibi.
2 )Önlemsel model :Tepkiyi ve ona neden olan istenmeyen durumu önlemek için,istenen durumdan sapmaların önlenmesine yönelik eylemleri içerir.Bir deney sürecinde Öğrencilerin acemi oldukları ,dikkatsiz ve acemi oldukları göz önüne alınarak, deney araçları kullanım sırası da gözetilerek, alma kullanma yerine ,koyma kuralları pekiştirilerek yerleştirildiğinde ve kullanıldığında ,istenmeyen durumlar önlenmiş olu.
3 ) Gelişimsel model : Öğrencilerin fiziksel ,deneyimsel ,duygusal gelişimsel özelliklerinin gözetilerek eğitsel etkinliklerin bunlara göre planlanıp gerçekleştirilmesini içerir.
4 )Bütünsel model :Önlemsel ve gelişimsel modelin özelliklerine öncelik vermeyi ve gerektiğinde tepkisel modeli kullanmayı da içerir.Özellikle karmaşık –kapsamlı durumlarda diğer modellerden birinin yetersiz olacağı düşünüldüğünde, bir modelin olumlu yanlarından yararlanmak amacıyla kullanılır.
*eğitimde öncelikli amaç bireyde istendik yönde davranış değişikliği oluşturarak toplumsal yaşama hazırlamaktır.Etkili bir sınıf yönetiminin dönümcül (kritik)öğesi Öğretmendir
EŞİTSEL ÇEVRE :Bireyi etkileyen ondan etkilene çevredir.Bu etkiyi sağlıyorsa ,önündeki kitap yada uzak galaksideki yıldız onun için eğitsel çevrenin bir öğesi olur.Yerini bilmediğimiz gitmediğimiz yararlanmadığımız bir kitaplık okulun içinde de yer alsa eğitsel çevremizin dışında kalır.Bu anlamda eğitim çevresi farklı şekillerle gruplanabilmekle birlikte ,burada uzak ve yakın çevre şeklinde gruplanmış,yakın çevrenin kişiyi en çok etkileyen 2 öğesi olan aile ve okul ayrı birer grup olarak ele alınmıştır.
1 ) UZAK ÇEVRE : Etkisi ve etkinin yoğunluğuna bakılmaksızın bireyi zaman zaman etkileyen öğelere sahiptir..Bir ülkedeki haber,bilgi veya içinde bulunma yolları ile ara sıra etkiliyorsa uzak çevre olarak görülür.Ama o ülkedeki olay ve oluşumlar televizyon ,bilgisayar gibi iletişim araçlarıyla sık sık bireyi etkiliyorsa ,çevre yakınlaşmaya başlar.
*Olumsu davranışlar sergileyen bir televizyona karşı Öğrenci,Öğretmen ve veliler sivil toplum kuruluşlarının da yardımıyla bu yayınların durdurulmasını isteyebilir bu televizyon kanalına reklam veren kuruluşları yazı ve görüşlerle etkilemeye çalışabilir.Ben tek başıma ne yapabilirim düşüncesi kısmen doğru olmakla birlikte kişiye yapması gerekeni de gösterir.Gücünü başka güçlerle birleştirmek.
Basın yayın araçları :Uzak çevrenin etkilerini eğitim ortamının içine sokmaları nedeniyle uzak çevrenin dönümcül değişkeni olarak kabul edilir.
İnsan davranışını daha uzun zamanda yada daha dolaylı olara etkileyen uzak çevre değişkenleri de vardır.Yerel savaşlar,çevre kirliliği,ozon deliği oluşması,yağmur ormanlarının azalması,orman yangınları gibi.
2 )YAKIN ÇEVRE :Öğrencinin her gün içinde olduğu çevre olduğu için Öğrenciyi etkileme olasılığı daha yüksektir.Öğretmen yakın çevrenin olumlu etkilerinden yararlanıp olumsuz etkilerini önleyebilmek için çaba göstermelidir.elinde tespih çeviren ,küfür eden ,kabadayıca eylem ve sözlere yönelen bir mahalle genci kahvede tembel tembel oturan yaşlı ,sokak yaşamının tüm olumsuz yanları, çocuğu olumsuz etkiler.Yakın çevredeki diğer örgütlerle işbirliği yapılarak olumsuzlukların ortadan kaldırılması için ortak eylem planları yapılabilir.Ortak eylem planları okulun çevreye, çevrenin okula taşınmasını sağlar.
*Gruba alma ,onama, benimseme güçleri nedeniyle Öğrenci davranışı üzerinde çok etkili olan arkadaş gruplarının en iyisi ,okulun denetim ve gözetiminde olan okul arkadaşlarıdır.
AİLE : Aile çocuğun ilk eğiticisi olarak görsel, sözel, yaptırımsal,açılardan insan davranışı üzerinde çok önemli role sahiptir.Aile çocuğun zamanının önemli bir kısmını geçirdiği, ilk eğitim aldığı etkilerini taşıdığı, beslenip barındığı ,sığındığı,sevgi-ilgi bulduğu özel bir kurum ve mekan olarak sınıf yönetiminde ihmal edilemeyen bir yere sahiptir.Ailedeki çocuk sayısı, ailenin gelir durumu ve eğitim durumu, aile birimlerinin ilişki biçimleri ,ailelerin yaşam biçimi; çocuğu ve sınıfı etkiler.Öğretmen beklenen davranışları aileye iletmeli bu konuda yardım ve destek istenmeli bu davranışların gösterilmesi için ne tür bir aile ortamının gerektiğini açıklamalıdır.
OKUL : Alan bilgisi ve becerisi yanında genel kültürünü ve mesleki bilgisini sürekli geliştiren ,kendini işe adamış Öğretmenler okulun ideal kaynağıdır
SINIF ORTAMININ ÖZELLİKLERİ
Çok Boyutluluk : Farklı yaşama biçimlerine sahip Öğrencilerin bu yaşama biçimlerinin davranışlarını sınıfa taşımaları sınıfın özelliklerinden biri olan çok boyutluluğu oluşturur.Bir Öğrencinin rahat oturabildiği bir yere diğer Öğrenci sığmayabilir,Başka bir Öğrenci oturduğu tahta sıranın üzerinde minder yoksa 5 dakikadan fazla bir süre oturamaz .Bir Öğrencinin önemsemediği bir şey diğeri için kavga nedeni olabilir.
EŞ ZAMANLILIK :Aynı zaman dilimi içerisinde sınıfta değişik olayların oluşması sınıfın bir başka özelliği olan eş zamanlılığı oluşturur.Bir Öğrenci yaptığı hazırlığı arkadaşlarıyla paylaşırken başka biri çantasını karıştırabilir diğer ikisi kendi aralarında konuşurken başka biri kendi hazırladıklarını gözden geçirir ,Öğretmen soru yönelteceği bir sonraki Öğrencinin kim olacağını düşünür.
ÇABUKLUK ANINDALIK: Sınıf denen grubun kısa sürede çok sayıda davranış üretmesi ve bunların pek çoğunun anında yanıt istemesi ÇABUKLUK ANINDALIK özelliğinin;bu olayların bazılarının beklenmedik olması ise KESTİRİLEMEZLİK özelliğinin sonucudur.Sınıftaki olayların herkesin gözü önünde olması sınıfın AÇIKLIK özelliğini oluşturur.’’Kalıcı izli davranış değişiklikleri oluşturma’’olarak tanımlanan öğretim uzun sürede oluşur.Bu durum ,sınıfın genel ve ortak özelliklerinden bir diğeri olan UZUN SÜRELİLİŞİ oluşturur
FİZİKSEL ORTAMIN ETKİLERİ :Eğitimin sürekli ,etkileyici değişkeni olan fiziksel ortam eğitsel amaçlar için gerekli araçlardan ve bunların düzenlenmesinden oluşur.(Sınıfta askını veya çanta koyacak yerin olmaması ,Öğrencilerin paltolarını sıra içlerine ,oturacakları yere koyması davranışlarını değiştirir.Aynı şekilde çantalarını ayak altına yada oturma yerlerinde durması Öğrencilerin oturma ve geçme rahatlıklarını engeller.)
FİZİKSEL ORTAMIN DEŞİŞKENLERİ :>*SAYI *IŞIK *ISI *RENK * GÜRÜLTÜ *TEMİZLİK *GÖRÜNÜM(ESTETİK) SAYI Sınıftaki normal Öğrenci sayısı 15/ 20 arasında olmalıdır.
IŞIK :Işık görme ve okuma rahatlığı sağlayacak şekilde olmalıdır.
ISI Sınıf ısısı yaklaşık 18-20 derece arasında olmalıdır.
RENK Sınıf içi renkler için dokuzuncu sınıfa kadar sıcak renklerden (sarı,pembe ,şeftali renginden)sonraki yıllar için mavi ve mavi yeşil tonlar önerilmektedir.
*Sınıfta farklı amaçlar için kullanılabilecek köşeler oluşturulmalıdır.Bunlar ilgi ve öğrenme köşeleri olarak işlev görürler.Sınıf sessizce oturulup ders dinlenen bir müze değil ,birlikte çalışıp araştırmalar yapılan,süreç ve sonuçları tartışılan dünya ile ilişki kurulan bir ‘’yaşama alanı’’ olmalıdır.
ÖŞRENCİ OTURMA DÜZENİ :Her bir ders düzeninde ,Öğrenciler amaçlara en iyi ulaştırıcı yerleşme düzenine konmalıdır.
ÇALIŞMA ORTAMININ DÜZENLENMESİ :Dersin hedeflerine göre sınıftaki sıra masa düzeninin değişebilmesi için bu araçların hafif ,kolayca yerleri değişebilen özellikte olmalıdır.
SINIF ORTAMINDAKİ DÜZENLER :*Klasik düzen :Öğrencilerin satır ve sütunlar şeklinde oturduğu,birbirlerinin ensesini gördüğü düzendir.Bu düzen dinleme, not alma türü etkinlikler için uygundur.Etkin olan Öğretmendir Öğrenci katılımı ve iletişimi azdır,ön sıralara doğru Öğrencilerin birbirinden haberli olma düzeyi düşer.İstenmeyen davranışı arttırıcı ,kolaylaştırıcı bir düzendir.Zorunlu olmadıkça kullanılmaması önerilir.
*Bireysel düzen :Kendi başına kendi düzeyinde derin düşünmeye paket öğretime uygun bir düzendir.Bu durumda ,Öğrencilerin birbirinden haberleri en az olmalı ,gerekmedikçe,iletişim kurulmamalıdır.Böylece çalışanların birbirlerini rahatsız etmeleri önlenmiş olur.Öğrenci iletişim ve etkileşimini en az düzeyde tuttuğundan ,bu düzen bu özelliklere yönelik hedef davranışlar için uygun değildir
*Çok grup düzeni :Bu düzende Öğrenciler yardımlaşarak öğrenme ,dinleme, anlama ,katılma ,işbirliği ,yapıp yaşayarak öğrenme becerilerini geliştirir.Laboratuar çalışmalarının bir kısmında bu düzenin kullanılması zorunlu hale gelir.Herkese katılım şansı ve sorumluluk verdiğinden ilgiyi arttırır,iyi planlama ve gözetim gerekir.Gruplar farklı hazır bulunuşluk düzeyinde,yetenekte ,beceride benzeşik olmayan yapıda oluşturulursa etkileşim yararlanma liderlik fırsatları artar rekabet ve engelleme azalır.
*Tek grup düzeni Sınıfın tamamı bir grup oluşturur.Herkesin herkesi görüp işitebildiği ,yapıların göz önünde olduğu bir düzendir.İlgi dağılmaz farklı eylemlere yönelenler hemen belli olur,gereksinimler fark edilir.(ilköğretim Öğrencileri)