KPSS 2008 –TÜRKÇE DERSİ ÖZETLERİ

DÜŞÜNCEYİ GELİŞTİRME YOLLARI

1)TANIMLAMA: Bir varlığın ne olduğunu veya ne işe yaradığını bildirme yöntemidir. Açıklama tekniğinde kullanılır.Aşağıdaki örneği okuyalım.

ÖRNEK:

Kutsal kitapların bir çoğunda “Başlangıçta söz vardı.”şeklinde bir düşüncenin varlığından söz edilir. Aslında bu düşünce, dilin insana Tanrı vergisi olduğunu ifade eder.Çünkü Yüce Yaratıcı, insanı diliyle birlikte yaratmış; ona nesnelerin adını öğretmiştir. O halde dilin nesnel bir tanımı yapılabilir mi? Hemen herkesce bilinen tanımıyla dil, insanlar arasında iletişim kurmaya yarayan bir araçtır.

2)ÖRNEKLEME: Anlatılan bir oalyın ya da kavramın zihinde daha belirgin bir duruma gelmesini sağlamak için onu somutlaştırarak anlatma yöntemidir.Birde paragrafı okuyalım ve daha iyi anlayalım.

ÖRNEK:

Kiralık Konak, Yakup Kadri’nin ilk ve tanınmış romanlarındandır. Ykaup Kadri, roman sanatını Türk sosyal hayatının Tanzimat’tan Cumhuriyet sonrasına ladar uzanan bir zaman dilimini eleştirici bir yöntemle okuyucunun gözleri önüne serme yolunda kullanmış ve bu yolda başarılı eserler kaleme almıştır. Kiralık Konak ile başlayan bu dizi Hüküm Gecesi, Sodom ve Gomore, Yaban ve Ankara ile devam eder; yeni Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yıllarını anlattığı Panaroma’yla tamamlanır.

3)TANIK GÖSTERME: Öne sürülen bir düşünceyi kanıtlamak veya daha inandırıcı hale getirmek için o konuda uzmanlaşmış bibrinin düşüncelerine ya da söylediği bir söze yer verme işidir.Daha iyi anlamak için bir paragraf okuyalım.

ÖRNEK:

V.Hugo’nun bir sözünü not etmiştim. “Hayat,mezarların çöktüğü dolaşık bir yumaktır.” Diyordu.Neyzen Tevfik de bu konuda: “Çözemez kimse, bu dünya denilen kördüğümü.” derken ne kadar uğraşsak da dünyanın işlerine belli bir zaman sonra müdahale edemeyeceğimizianlatır.

4)KARŞILAŞTIRMA: İki kavram ya da varlık arasındaki benzerlik ya da karşıtlıklardan yararlanma yöntemidir. Amaç kavramlardan birini öne çıkarıp bu yönüyle vurgulamaktır.

ÖRNEK:

Felatun ve Rakım arasındaki kişilik farkını, bu kahramanların isimlerinde bile sezmek mümkündür.Felatun adını antik Yunan filozofu Platon’dan alır. Bu isim kendisini Platon kadar zeki ve akıllı göstermeye çalışmasıyla da yakından ilgilidir. Aynı zamanda onun batılaşma macerası içinde takındığı tavrı sezdirir. Rakım Efendiyse tam anlamıyla doğunun sembolüdür. O, hem karakter bakımından hem de eli kalem tutan hesap kitap adamı anlamında Felatun’dan tamamen ayrıdır.

5)SAYISAL VERİLERDEN YARARLANMA: Anlatımda düşüncenin en kesin ifade edilme biçimidir. Bahsedilen konuyla ilgili rakam ve ölçülerden yararlanma yöntemidir. Bilimsel yazılarda çok kullanılır.

6)İLİŞKİ KURMA: Paragraf oluşturulurken düşünceler arasında ilişki bulunmasıdır. Genellikle giriş ve gelişme bölümlerinde anlatılan düşünceler ilişkilendirilerek sonuca bağlanır. Sonuç cümlesi olarak verilir.

7)BENZETME: Anlatımı zenginleştirmek için kullanılan yöntemdir. Aralarında ilgi bulunan iki kavramdan birini diğerine benzetme yöntemidir.

ÖRNEK:

Uzak ve bilinmez esaret adalarından gelmişe benzeyen süt gibi beyaz martılar etrafımızda uçuşuyor; lacivert dalgalar içinde bir masal, bir efsane köşkünü andıran Kızkulesi hayalime dokunuyordu.