Kategori arşivi: Rehberlik

Rehberlik Çeşitleri (Rehberlik Hizmetlerinin Sınıflandırılması)

Rehberlik Çeşitleri (Rehberlik Hizmetlerinin Sınıflandırılması)

1)Hizmetin verildiği kişi sayısına göre: Kişi sayısı ölçüt alındığında rehberlik hizmetleri bireysel rehberlik ve grup rehberliği olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.

2)Hizmetin verildiği kuruma göre: Rehberlik, eğitim kurumlarında daha yakın olmakla beraber; rehberlik hizmetleri eğitim, sağlık, sosyal yardım ve endüstri kurumlarında yer almaktadır. Rehberlik hizmetleri sağlık kurumlarında daha çok ruh sağlığını koruma işlevini üstlenirken, sosyal yardım kurumlarında ağırlıklı olarak uyum sorunlarının çözümü işlevini üstlenmektedir.

3)Verilen hizmetin işlevine göre rehberlik:

a)Ayarlayıcı rehberlik: eğitim programlarının öğrencileri gelişim özelliklerine, ihtiyaçlarına uygun olması.

b)Yöneltici rehberlik: Karar verme yönlendirme ile ilgili hizmetlerdir.

c)Önleyici rehberlik: Çıkabilecek disiplin sorunlarını, uyum sorunlarını çıkmadan önlemek.

d)Geliştirici rehberlik: bireyin gelişim dönemlerine özgü o dönemin temel niteliklerini kapsaması. Sağlıklı bir eğitim sürecini oluşturma.

e)Uyum sağlayıcı: Uyum sorunlarının giderilmesi.

f)Kriz yönelimli rehberlik: Okuldaki kritik sorunlu konulara odaklanmak.

g)Tamamlayıcı rehberlik: Eğitimdeki hedeflerin önemli bir tamamlayıcısıdır.

4)Hizmetin verildiği öğretim kademesine göre rehberlik:

1)Okul Öncesi Eğitimde Rehberlik Hizmetleri: Okulöncesi eğitim döneminde rehberliğin işlevi, çocuğun temel ihtiyaçlarının sağlıklı bir şekilde doyurulmasına ve gelişim görevlerinin gerçekleştirilmesine yardımcı olmaktır. Oyun ve grup etkinlikleri çok önemlidir.

a)Kişisel Rehberlik Alanında: Çocuğun kendini kabulü, özgüveni geliştirme, olumlu bir benlik kavramı oluşturma, sosyalleşmeyi sağlama hedeflerine yönelik planlanmış etkinlikler amaçlanır.

b)Eğitsel Rehberlik Alanında: Okul ortamını tanıma bazı kurallara uyum sağlayarak ilköğretime hazır olma hedefi esastır. Bu anlamda çocuğun okulu sevmeyi, okumaya eğitime karşı güdülenmesi ve eğitsel başarıda gerekli olan bazı temel becerileri kazanması amaçlanır.

c)Mesleki Rehberlik Alanında: Mesleki gelişim döneminin başlangıcı olarak çocukta bir meslek fikrinin oluşmaya başlaması, iş yapma, üretme sürecine ilişkin olumlu tutumlar geliştirmesi gibi bu döneme özgü mesleki gelişim görevlerinin gerçekleşmesine yönelik etkinlikler planlanır. Bu dönemde esas olan oyunlar, drama etkinlikleri, bedensel egzersizler yoluyla planlanan hedefler gerçekleştirilmeye çalışılır.

2)İlköğretimde Rehberlik Hizmetleri: Çocuğun sağlıklı bir kişilik kazanmasına çalışmaktır. Öğrencinin kendini tanıması, ilgi, yetenek ve özelliklerini mesleki yönelmeler yapması amaçlanır.

a)Mesleki Rehberlik Alanında: İş ve mesleklere ilişkin olumlu tutumlar ve eğerler kazanma, meslek seçenekleri incelemek, eğitsel ve mesleki kararlar arasındaki ilişkileri görmek, kendine uygun kararlar almak, planlar yapmak.

3)Ortaöğretimde Rehberlik Hizmetleri: Bu dönemdeki rehberlik hizmetlerinin önemi, bu yaşlardaki öğrencilerin gelişim ihtiyaçlarına ve bu ihtiyaçları karşılamada okuldan beklenen işlevlere dayanır. Oldukça bunalımlı geçen bu dönemin sağlıklı aşılabilmesi eğitimde gence yönelik psikolojik hizmetleri zorunlu hale getirir. Ortaöğretimde rehberlik hizmetlerinde yine “gelişimsel rehberlik” esastır. Bu dönemde yapılan rehberlik çalışmalarında ailesiyle işbirliği yine önemlidir.

a)Kişisel Rehberlik Alanında: Kişisel ve sosyal rehberlik alanında, ergenin kişilik bütünlüğünü kazanması, yetişkinler dünyasına hazırlaması, yaşam felsefesini oluşturması, kendine güvenen, sosyal ilişkilerde başarılı bir genç olarak yaşadığı ortama değişikliklere aktif uyum sağlaması amaçlanır.

b)Eğitsel Rehberlik Alanında: Ergenin kendini tanıması, çevrede kendine açık eğitim olanaklarının öğrenmesi, gizilgüçlerini geliştirmesi için uygun ortam ve fırsatlar sağlaması amaçlanır.

c)Mesleki Rehberlik Alanında: İş ve çalışma yaşamına ilişkin gerçekçi değerlendirmeler yapması, kendine uygun seçenekleri tanıması ve uygun kararlar alması amaçlanır.

4)Yükseköğretimde Rehberlik Hizmetleri: Üniversite öğrencileri, 18 – 22 yaş dilimindeki nüfusun, yükseköğretim amaçları açısından ilk ve ortaöğretimden farklıdır. Bu düzeyde, gençlere belli iş, meslek alanlarında derinlemesine bilgi daha ileri düzeyde beceri, tavır ve davranışlar kazandırılmaya çalışılır. Gencin genel kültür yönünden gelişmesi ve “aydın entelektüel” olması amaçlanır. Yükseköğretim kurumlarında rehberlik hizmetleri 1982 yılında yeniden düzenlenmiştir. Bu yeni düzenlemeyle her üniversitede “Mediko sosyal, Sağlık, Kültürel ve Spor İşleri Dairesi” kurulması uyarınca hükme bağlanmıştır.

a)Kişisel Rehberlik Alanında: Kişisel ve sosyal rehberlik alanında; gencin yetişkinler dünyasında yer alabilecek kimlik ve rolleri geliştirmesi, yaşam felsefesini, değerler sistemini oluşturması, bir yetişkin olarak yaşama katılma konusunda gerekli donanımlara sahip olmasına, kendine güvenli hale gelebilmesine yardımcı hizmetler yer alır.

b)Eğitsel Rehberlik Alanında: Öncelikle eğitim ortamına alıştırmak, kütüphaneden yararlanma, eğitsel güçlükleri giderme, akademik başarıyı sağlayıcı becerilerin kazandırılması, eğitsel planlar yapmaya yardım gibi hizmetler bu kapsamda düşünülür.

c)Mesleki Rehberlik Alanında: Gencin kendini bir meslek alanında daha yeterli düzeyde hazırlanmasına, mesleki tutum ve davranışları geliştirmesine yardım amaçlanır.

Rehberliğin Kapsamı ve Hizmet Alanları

Rehberliğin Kapsamı ve Hizmet Alanları

Psikolojik Danışma: Tüm rehberlik hizmetlerinin özünü oluşturur. Bireyin karar verme, problem çözme gereksinimi karşılayarak gelişimi ve uyumunu sürdürmesiyle kendini gerçekleştirmesine yardımcı olmak için bireyle yüz yüze kurulan psikolojik yardım ilişkisidir. Psikolojik danışma hizmetleri diğer rehberlik hizmetleri arasında daha teknik ve mutlaka uzman personel tarafından sunulabilecek hizmetlerden oluşur.

-Psikolojik danışma alanı kendine özgü kurumsal temelleri olan, çeşitli yaklaşımlara göre farklı yöntem ve teknikleriyle kendine özgü amaç ve ilkeleri, anlayışı, etik kuralları bulunan profesyonel bir alandır.

ÖZELLİKLERİ:

-Psikolojik danışma hizmeti, alanda yetişmiş uzman kişiler, yani, psikolojik danışmanlar tarafından sunulabilir.

-Danışan – danışman ilişkisi vardır.

-Danışan, yardımı alan kişidir.

-Her rehber öğretmen danışlığı yapamaz.

-Klinik psikolojinde farkı; tedavi yoktur danışma hizmetidir. Hasta ve hastalık terimler yoktur.

-Psikolojik danışma hizmetleri “bireysel” ve “grupla” psikolojik danışma şeklinde sunulabilir.

-Grupla yapılan çalışmaların bireylere iletişim, kişiler arası beceriler, empati gibi duygular gelişir.

-Birey kendi sorunlarından başka insanları görünce kendisine güvenilirlik artar.

-Rehberlik ve psikolojik danışmanın amacını en geniş anlamda tanımı ise; bireyin kendini gerçekleştirmesine yardım etmektir.

Hümanistlik anlayışa göre: Danışandan hız alan yaklaşımdır diğer adı. Danışman yönlendirici değildir. Sadece danışanın kendini gerçekleştirmesine yardımcı olmasını belirtmişlerdir. Yol gösterme yapmaz aktif dinleme yapar. Neden sorusu sorulmaz.

Davranışçılık: Bireyin öğrenme yaşantılarına odaklanılır. Eğer bir takım sorunlar var ise bu yanlış öğrenmelerden kaynaklamaktadır. Temelinde bireye yeni öğrenme yaşantıları sunulmalıdır. Birey daha olumlu davranmayı öğrenebilir.

Bilişsel yaklaşım: Bireyin daha çok duygu ve davranışların temelinde düşünceler yatığını öne sürmüştür. Düşündüğümüz gibi duygulanırız ve davranırız. Otomatik düşünceler ve fonksiyonel olmayan düşünceler vardır. Hedef fonksiyonel olmayan davranışlardır.

Bilişsel – Davranışçı: İşin içine ödevler giriyorsa ve düşünceler de hakimse bu akıma girer.

Rasyo – emosyonel (Akılcı – duygusal) yaklaşım: Bilişsel akımdan etkilenmiş. Akıla çok önem vermektedir. Duygularını mantık yürütür. Kişiyi açık bir şekilde yönlendirilir.

Psikanalitik: Davranış sorunlarının nedeni bilinçdışıdır. Cinsel ve saldırgan güdülerden kaynaklanır. Bu yüzden bilinçdışı analiz edilmelidir. Yöntem ise serbest çağrışım yöntemidir. Rüya analizi.

Gestalt: Temsilcisi F. Perls’tir. Kişinin davranışlarını bir bütün olarak ele almışlardır.

Bireyi Tanıma: En temel amacı bireyin kendisini tanımasına yardımcı olmaktır. Hem testler hem de test dışı teknikler uygulanır. Bireyi tüm yönleriyle tanımak avantajlıdır. Bireyi tanıma kavramı, bireyin kendisini yine kendisinin tanıması; ayrıca bireyi bir başkasının tanıması olmak üzere iki boyutlu vurgulanmaktadır. Bireyi tanımanın asıl amacı, onun kendisini tanımasına, kendisinin başkalarından olan farklılıklarını görmesine yardım etmektir

*Öğrencileri çeşitli yönleriyle tanımak amacıyla ilgi envanterleri, yetenek ve başarı testleri, kişilik test ve envanterleri gibi test tekniklerinin yanı sıra, gözlem, görüşme, otobiyografi, sosyometri, bil – kim, sosyodrama, psikodrama, derecelendirme ölçekleri, anket, arzu listeleri, problem tarama testleri gibi test dışı çeşitli tekniklerden yararlanılmaktadır.

Bilgi Toplama Ve Yayma: Öğrencinin gereksinim duyduğu her türlü bilgiyi, onun yararlanmasına sunmak için yapılan çalışmalardır. Eğitim sürecinin öğretim boyutu ile çok yakından ilişkilidir.

Yurt içi ve yurt dışı öğrenim ve istihdam olanakları, hakkında doğru, eksiksiz ve güncel bilgiler toplanmakta, bilgiler tasnif edilmekte ve öğrencilerin yararlanması için sunulmaktadır.

Yönlendirme ve Yerleştirme: MEB tarafından yönlendirme, “temelde öğrencinin eğitim süreci içinde bireysel ve toplumsal ihtiyaçlar çerçevesinde yönelmesine yardımcı olmak, kendisini bütünlüğü içinde tanımasına, meslek gelişimine ilişkin davranışları kazanmasına, kararlar vermesine ve geleceğini planlamasına yönelik bilimsel hizmetleri, süreklilik içinde öğrenciye vermek için, düzenlenen etkinliklerin tümü olarak tanımlanmıştır. Yerleştirme hizmetleri ilgileri, yetenekleri, kişilik özellikleri, başarı düzeyleri ve gereksinimleri doğrultusunda, okul içi programlara, üst okullara ve mesleklere yönlendirilen öğrencilerin buralara yerleştirilmesi için gerekli olan yardım çalışmalarını kapsar. Öğrencilerin okul içinde bir program, ders kurs ya da bölüm; bir eğitsel kol, sosyal ve kültürel etkinliğe; yarı zamanlı ya da yaşam boyu sürecek bir işe yerleştirilmeleriyle ilgili çalışmalar, yerleştirme hizmetleri kapsamında yer almaktadır.

Oryantasyon: Oryantasyon çalışmalarım amacı, öğrencilerin okula uyumunu kolaylaştırmaktır. Oryantasyon hizmetleri; eğitim kurumlarında, okula yeni gelen öğrencileri, katıldıkları yeni ortama alıştırmak, okulun kuralları, işleyişi, olanakları hakkında bilgi vermek ve böylece okula uyumlarını kolaylaştırmak amacıyla yapılan çalışmaları kapsar. Sürekli bir hizmettir. Salt dönem başında yapılmaz.

Müşavirlik: Müşavirlik hizmetlerinin amacı, okuldaki yönetici ve öğretmenlerin, daha yeterli ve ortak bir rehberlik anlayışına sahip olmalarını, okulun tüm olanaklarını bu anlayışa uygun olarak kullanmalarını sağlamaktır. Müşavirlik hizmetleri, doğrudan öğrencilere dönük olmayan, ancak, okul yönetici öğretmenlerini, rehberlik hizmetleri konusunda bilgilendirip ve yönlendirerek rehberlik hizmetlerinin etkililiğini artırmaya yardım eden bir hizmettir. Rehberlik hizmetlerinin etkinliğini artırmaktır, öğrenciyi dolaylı yoldan etkiler.

Okullarda müşavirlik hizmetleri kapsamında şu çalışmalar yapılabilir:

-Sınıfların, öğrenme ve ruh sağlığı açısından uygun ortamlar haline getirilmeleri ve öğretmenlerin, sınıftaki rehberlik uygulamalarına katılmaları için, öğretmenlerle yardımlaşmak.

-Sınıf öğretmenleri ve eğitsel kol öğretmenleriyle işbirliği yapmak.

-Öğrencilerini çeşitli yönlerden tanımak amacıyla çeşitli teknikleri kullanmak ve sonuçlarından yararlanmak isteyen öğretmenlere yardım etmek.

-Okul rehberlik programını hazırlama ve uygulamada, okul yöneticisi ve öğretmenleriyle yardımlaşmak.

-Okulda düzenlenen çeşitli toplantılarda psikolojik danışma v rehberlik hizmetleri hakkında yönetici ve öğretmenlere bilgi vermek, rehberlik hizmetlerinden yararlanma yollarını açıklamak.

-Okul eğitim programının, öğrencilerin ilgi, gereksinim ve gelişim özelliklerine uygun hala getirmesi; okulun olanaklarının rehberlik hizmetleri kapsamında daha rasyonel olarak kullanılmasında yönetici ve öğretmenlerle işbirliği yapmak.

-Rehberlikle ilgili olarak hazırlanmış her türlü yazılı, basılı dokümanları, yönetici ve öğretmenlerle paylaşmak. Yönetici ve öğretmenlerin okumaları gereken yazılı dokümanları rehberlikle ilgili tüm personele sunmak.

Araştırma ve Değerlendirme: Okullarda uygulanan psikolojik danışma ve rehberlik programlarının her yıl geliştirilip yenilenmesi gerekir.Okullarda yapılabilecek araştırma, inceleme ve değerlendirme konuları şöyle sıralanabilir:

-Öğrencilerin mesleki ilgi, yetenek ve kişilik özellikleri, benlik algısı, temel gereksinimleri, uyum sorunları, problemleriyle sosyal ilişkileri ve sosyal destek sistemlerinin incelenmesi.

-Öğrencilerin öğrenim başarılarıyla yeteneklerinin karşılaştırılması, başarıyı etkileyen etmenlerin belirlenmesi ve öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin saptanması.

-Okulun özelliklerinin, sahip olduğu koşul ve olanakların incelenmesi.

-Psikolojik danışma ve rehberlik hizmetleri kapsamında kullanılacak çeşitli test ve test dışı ölçme araçlarının geliştirilmesi ve bu araçların geçerlik ve güvenirlik çalışmalarının yapılması.

-Öğrencilerin seçebilecekleri program, okul ve mesleklerin incelenmesi; kaybolan, gelişen ve yeni ortaya çıkan mesleklerle mesleklere göre yurt içi ve yurt dışı istihdam olanak ve koşullarının araştırılması.

-Psikolojik danışma ve rehberlik alanındaki bilimsel gelişmelerin yapılan araştırmaların izlenmesi ve incelenmesi.

İzleme: Herhangi bir rehberlik hizmeti verdikten sonra sonuçlarını takip etmek. Rehberliğin kendisine bir dönüt niteliği taşır. Böylece rehberlik hizmetinin sağlıklı yapılıp yapılmadığı kontrol edilir. İzleme hizmetlerinin amacı; psikolojik danışma ve rehberlik hizmeti alan öğrencilerin yeni ortamlarına nasıl bir uyum gösterdiklerini, gelişim durumlarını, yaptıkları tercihleri yerleştirme hizmetlerinin yerindeliği hakkında bilgi edinmek için sunulan, psikolojik danışma ve rehberlik hizmetinin değerlendirilmesine yönelik veri toplamaktır.

Çevre ve Veliyle İlişkiler: Okul psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerinin etkililiğini arttırmak için, çevre ve veliyle sağlıklı ilişkilerin kurulması ve sürdürülmesi yerinde olur. Velilerle ilişkilerin amacı, okul aile işbirliğini güçlendirmek ve velilerin kendi çocuklarını sağlıklı biçimde desteklerine yardımcı olmaktır.

Konu Alanlarına Göre Rehberlik Hizmetleri

Konu Alanlarına Göre Rehberlik Hizmetleri

 

1)Mesleki Rehberlik: Çalışma kavramını öğrenmek.

 

Ginzberg: Mesleki gelişim kuramcısıdır.

-Mesleki gelişim bir süreçtir. Bu süreç geri dönülmezdir. Bu süreç büyük ölçüde geri dönülmezdir. Bu süreç önemli ölçüde uzlaşmayı içerir.

 

Dönemleri:

A)Fantezi Dönemi (5-11): Çocuğun meslek yönelimlerine hayali.

 

B)Geçici seçim dönemi (11-17): Deneme dönemidir. 4 alt aşaması var.

 

a)İlgi aşaması: İlgilerini keşfeder.

b)Yetenek aşaması: Bu mesleklerin gerekliliklerini kendinde denetler.

c)Değer aşaması: Kendi değerlerini ve ilgi duyduğu mesleğin değerlerini karşılaştırır.

d)Geçiş aşaması: Bir mesleğe karar verip mesleğin eğitimini alırken mesleğin inceliklerini keşfeder.

 

C)Gerçekçi dönem (17-23):

 

Keşfetme: Mesleğin eğitimin alırken keşfetme gerçekleşir.

Billurlaşma: Kendi ilgilerini ve mesleğin gerekliliklerini algılar.

Belirleme: Her şey net bir şekilde ortaya çıkar.

 

Super (Benlik kavramı/Kavramsal model)

 

-İnsanın benlik algısıyla mesleki tercihlerini etkilediğini söylemiş. Doğumdan ölüme kadar incelemiş.

 

a)Büyüme evresi (0-14): Kişi hayali yönelimlerde bulunur.

 

b)Araştırma evresi (14-24):

 

c)Deneme (14-17): Denemelerde bulunur. Meslekleri keşfeder.

 

d)Sınama ve İzleme (22-24): Meslekte çalışır ama hala kendisini sınar, izler. İşlerin yolunda gidip gitmediğine bakar.

 

e)Yerleşme Evresi (22-44): Mesleğe bağlanma. Çıkabilecek en üst noktaya ulaşma.

 

f)Koruma evresi (45-64): Geldiği noktayı koruma.

 

g)Çöküş (65-):

 

Holland – Kişilik Tipleri

 

-Gelişim kuramcısı değil. Belirli kişilik tipleriyle mesleki tercihleri izlemiş. Temel kişilik tipleri: Gerçekçi, araştırıcı, artistik, soysal, girişimci, geleneksel

 

Roe – İnsan İhtiyaçları

 

-Moslow’dan etkilenmiş. Moslow’un ihtiyaçları sıralamasında ki en üst konumunda olan “kendini gerçekleştirme” basamağından sonra, bilme, anlama, estetik ihtiyaçları koymuştur. Anne baba tutumlarının çocuk üzerinde ki tutumlarını incelemiş.

-Çocuğunu aşırı değer verme, meslekte sorumluluk almaz. Çocuğunu reddetme, savunmacı tipler olurla, sürekli dikkat çekmek isterler.

 

2)Eğitsel Rehberlik: Öğrenmeyi öğrenmek.

 

3)Kişisel Rehberlik: Yaşamayı öğrenmek .

 

Bireyi Tanıma Teknikleri

Bireyi Tanıma Teknikleri

 

1)Test Teknikleri:

 

A)Maksimum Yeterlik Testleri: Belirli bir alanda bireyin yeterliğini en üst noktasını belirlemek. Başarı ve yetenek testleri olarak ikiye ayrılıyor.

a)Başarı: Bireyin belirli bir konuda bilgisi ölçülebiliyor. Buda ikiye ayrılıyor.

 

Öğretmen yapımı: Öğretmenin sınav yapması gibi.

Standart testler: Çok büyük gruplara uygulanan testler: ÖSS,KPSS gibi.

 

b)Yetenek: Eğitsel ve mesleki rehberlik. Zeka testi gibi. Yetenek bir zihinsel güç, potansiyeldir.

 

B)Tipik Davranış Testleri:

 

Kişilik: Projektif ve standart olmak üzere ikiye ayrılıyor. Projektif testler kişiye bir takım resimler gösterilir ve gördüğü sorularak kişilik tahlilleri yapılır. Standart da ise kişiye sorulan sorulara cevaplar seçenekler olarak verilir.

 

Tutum: Tutum, bir olayı, durumu, objeye karşı davranışlarımızı etkileyen düşünce duygu ve davranış eğilimleridir.

 

İlgi envanteri: Yönlendirme hizmetinde ön plandadır. Eğitsel, mesleki rehberliklerde kullanılır. Olumsuz boyutu yoktur.

 

2)Test Dışı Teknikler:

 

A)Gözlem ve gözleme dayalı teknikler:

 

Gözlem:

 

-Sistemli: Ortam yapılandırılmıştır. Gözlemin aşamaları belirlenir.

-Sistemsiz: Ortama müdahale yoktur.

 

*Bu iki durumda da yanlılık olduğu için gözlemciler birden fazla olmalıdır.

 

Anektod (olay kaydı): Gözlem sonuçlarının kaydedildiği durum. Yorumcunun yorumları kaydedilir. Gözlemden farkı; bir olay ortaya çıkar bir öğrenci arkadaşıyla kavga eder.

Derecelendirme ölçekleri: Gözlem sonucu her zaman, bazen… gibi sonuçlarla doldurulması.

 

Öğrenci Kişilik Hizmetleri

ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİ

Okulda öğrenciye öğretim çalışmalarından ayrı, sınıf öğretimi dışında sağlanan ve öğrencinin duygusal, sosyal, fiziksel yönden bir bütün olarak sağlıklı bir şekilde gelişmesine yardım eden hizmetleri kapsar. Çağdaş eğitimde, öğrencilerin kişisel gerçekleşim gereksinimlerini karşılamaya yönelik hizmetlere kişilik hizmetleri denir.

Öğrenci kişilik hizmetlerinin amacı:

-Eğitim süreci içersinde öğretim ve yönetim etkinliklerine paralel olarak, öğrencinin eğitim öğretim etkinliklerinden üst düzeyde yararlanmasını sağlamak ve öğrenim başarısının yükselmesini geliştirmek,

-Öğrencinin güçlü bir kişilik geliştirmesine ve çevreye uyum sağlamasına,

-Öğrencinin duygusal, sosyal, fiziksel yönden ortam hazırlamak bir bütün olarak sağlıklı bir şekilde gelişmesine olanak sağlayacak eğitim ortamını yaratmak, giderek öğrencinin kapasitesi ölçüsünde gelişmesine ve kendini gerçekleştirmesine yardım etmektir.

*Amacı, öğrencinin eğitim ortamından en yüksek düzeyde yarar sağlayabilmesi için gerekli imkanları hazırlamak ve varolan engelleri kaldırmaktır.

Öğrenci kişilik hizmetlerinin kapsamı

Sağlık Hizmetleri: Öğrencilerin sağlıklarını korumaya yönelik her türlü hizmeti kapsar. Tüm öğrencileri kapsayan sağlık taramaları yapılarak sağlık sorunu olan öğrencilerin kontrolleri yapılır. Aileyle işbirliği içinde öğrencinin tedavisi sağlanır.

Sosyal Yardım Hizmetleri: Öğrencilere burs ve kredi olanakları sağlayarak parasal yardımda bulunmak, gereksinim duyan öğrencileri yurt ya da pansiyonlara yerleştirmek, kantin ve yemekhaneler aracılığıyla beslenme olanakları sunmak, okula rahat geliş ve dönüşleri kolaylaştırmaya yönelik ulaşım hizmetleriyle gereksinim duyan öğrencilere iş bulmak gibi çeşitli hizmetleri kapsamaktadır.

Sosyal ve Kültürel Hizmetler: Öğrencilere, boş zamanlarını en verimli biçimde değerlendirebilmeleri için eğitim vererek olanaklar sunmak, öğrencilerin ilgilerine göre yönelebilecekleri sportif, sanatsal, kültürel etkinlikleri planlamak ve yürütmek gibi.

Özel Yetiştirme Hizmetleri: Öğrencilerin öğrenim başarılarını desteklemek, başarısızlıkları önlemek, gereksinim duyan öğrencileri akademik yönden daha da geliştirebilmek için özel olarak yetiştirmek, öğrencilerin özel yeteneklerini ortaya çıkarmak ve geliştirmek için çalışmalar yapmak, gereksinim duyan öğrencilere çeşitli kurs olanaklarını sunmak.

Rehberlik Modelleri

Rehberlik Hizmetleri

 

-Psikolojik danışma

-Bireyi tanıma

-Bilgi toplama ve yayma

-Yönlendirme ve yerleştirme

-Oryantasyon

-Müşavirlik (Konsültasyon)

-Araştırma ve değerlendirme

-İzleme

-Çevre ve veliyle ilişkiler

 

Rehberlik

 

-Bireyin en verimli bir şeklide gelişmesini, doyum verici uyumlar sağlamasında gerekli olan tercihleri, yorumları, planları yapmasına, kararlar vermesine yarayacak bilgi ve becerileri kazanmasına, bu tercihlerle kararları yürütebilmesi için bireye yapılan sistemli ve profesyonel bir yardım.

 

-Bireyin kendini anlaması, çevredeki olanakları tanıması ve doğru kararlar vererek özünü gerçekleştirebilmesi için yapılan sistematik ve profesyonel yardım süreci.

 

-Kendini anlaması, problemlerini çözmesi, gerçekçi kararlar alması, kapasitelerini geliştirmesi, çevresine sağlıklı ve dengeli bir uyum göstermesi, böylece kendini gerçekleştirmesi için uzman kişilerce bireye yapılan psikolojik yardımlar.

 

Ortak noktalar:

-Rehberlik bireye yardım etme işidir.

-Rehberlik yardımı bireye dönüktür.

-Rehberlik hizmetleri sistemli olarak ve profesyonel düzeyde sunulabilir.

-Rehberlik, bir süreçtir.

-Rehberliğin esası, bireyin kendini gerçekleştirmesine yardım etmektir.

-Rehberlik problemli bireylere yönelik bir hizmet değildir.

 

Rehberliğin Amacı:

-Okullarda rehberliğin amacı; öğrencilerin kendini gerçekleştirmelerine yardım etmektir.

 

-Maslow’a göre, insanın temel ihtiyaçları hiyerarşisinin en üst basamağında yer alan “kendini gerçekleştirme” insan davranışlarına yön veren tek ve temel güdüdür.

Rehberliğin İlkeleri:

 

-Rehberliğin temelinde, insan hak ve sorumluluklarıyla yakından ilgili, demokratik ve insancıl bir anlayış yatar.

-Rehberlik uygulamaları her okulun amaç ve özellikleriyle öğrencilerin ihtiyaçlarına uygun alanlarda yoğunlaştırılmalıdır.

 

-Rehberlik anlayışı, her türlü çalışmasıyla öğrenciyi merkeze alan bir eğitim anlayışını öngörür.

 

-Rehberlik hizmetlerinde süreklilik, gönüllülük ve danışan danışman ilişkisinde gizlilik esastır.

 

-Rehberlik, eğitimin ayrılmaz bir parçasıdır. Rehberlik ve eğitim karşılıklı olarak birbirine bağımlıdır.

 

-Rehberlik uygulamalarında öğrenciyle ilgili herkesin ortak anlayışı ve işbirliği içinde olması gerekir.

 

Rehberliğin Öğretimle İlişkisi

 

-Öğretim toplu halde bulunan, oldukça kalabalık gruplara verilen bir hizmettir, rehberlik ise bireysel bir yardımdır. Rehberlikte öncelikle bireye, bazı hallerde küçük gruplara yardım söz konusudur.

 

-Rehberlik hizmetlerinden yararlanmak zorunlu değildir. Oysa öğretim zorunludur.

 

-Öğretimde değerlendirme vardır; öğrencinin, müfredat programında saptanan davranışları ne ölçüde geliştirdiği bir sınavla değerlendirilir. Rehberlikte ise değerlendirme söz konusu değildir.

 

-Rehberlik bireyin iç dünyasına, yaşantılarına, kısaca duygusal yaşamına yönelmiş hizmetlerdir. Öğretim etkinliklerinin konuları ise bireyin dışında olup bitenlere, nesnel dünyaya yöneliktir.

 

Rehberliğin Ortaya Çıkmasını Gerektiren Gelişmeler

 

1)Sosyo – Kültürel ve Ekonomik Etkenler

 

-Hızlı değişmeler sonucu topluma uyumun güçleşmesi

-Aile yapısının ve fonksiyonun değişmesi

-Toplumun nitelikli insan gücünü ihtiyacının artması

 

2)Felsefi ve Psikolojik Etkenler

 

-Toplumda demokratik fikir ve düşüncelerin gelişmesi

-Demokrasinin eğitime etkisi

-Psikoloji/Psikometrideki gelişmeler

 

Rehberlik Hizmetleri Okul Yürütme Kurulunun Görevleri

Rehberlik Hizmetleri Okul Yürütme Kurulunun Görevleri

1)Okul rehberlik hizmetleri bürosunca hazırlanan yıllık rehberlik planını inceler ve uygulanması için gerekli tedbirleri alır.

2)Rehberlik hizmetlerinin yürütülmesinde okulun her türlü imkanlarmın kullanılmasına yardımcı olur.

3)Öğretim yılı içerisinde; öğrenci, yönetici, öğrenci-öğretmen,öğrenci-rehber öğretmen arasındaki ilişkilerde göz önünde bulundurulması gereken esasları tespit eder.Öğrenci ve öğrenci velileriyle yapılacak toplantıları planlar.

4)Okul rehberlik hizmetlerinin yürütülmesi sırasında ortaya çıkan diğer konuları inceler ve

gerekli tedbirleri alır.

Okul Müdürünün Görevleri

1)Rehberlik hizmetleri okul yürütme kurulunu kurar, bu kurula başkanlık eder.

2)Okul rehberlik hizmetlerinin yürütülmesi ile ilgili yıllık planın hazırlanmasını sağlar ve uygulanmasını takip eder.

Okul Müdür Yardımcısının Görevleri

1)Öğrencilerden ve velilerden gelen problemleri, problemli çocukları, sürekli başarısızhk ve devamsızlık konularını ve bunlarla ilgili bilgi ve belgeleri rehberlik hizmetleri bürosuna gönderir.

2)Rehberlik hizmetleri ile ilgili konularda rehberlik bürosu personeli ile işbirliği içinde çalışır ve ortaya çıkacak güçlüklerin giderilmesine yardımcı olur.

Koordinatör Rehber Öğretmenin Görevleri

1)Rehberlik hizmeti verir.

2)Rehberlik bürosu ile okul idaresi arasındaki eşgüdümü sağlar.

3)Rehber öğretmenlerle birlikte okul rehberlik programını ve programın yıllık uygulama planını hazırlayarak okuf müdürünün onayına sunar ve RAM'a gönderilmesini sağlar.

4)Uygulanmakta olan rehberlik programının ne ölçüde gerçekleştiği hususunda Öğretmenler Kurulu'na bilgi verir.

5)Rehberlik programı gereğince çevre ilişkilerini planlar.

6)Okuldaki rehberlik uygulamalarını değerlendirir ve bu konuda okul müdürüne tekliflerde bulunur.

7)Okulda yapılacak her türlü test, araç-gereç vb. çalışmaları planlar.

8)Ders yılı sonunda rehberlik uzmanları ile toplantı yaparak gelecek yıl için toplu dosya, araç-gereç, test ve diğer ihtiyaçları tespit eder ve bunların temini için gerekli tedbirleri alır.

9)Psikolojik tedavi görmesi gereken öğrencileri ılgıli sağlık kurumlanna gönderir.

Okul Rehber Öğretmeninin Görevleri

-Okul rehberlik programını hazırlar.

-Bu programın uygulanmasında sınıf rehber öğretmenlerine rehberlik eder.

-Rehberlik programının uygulanışında sınıf rehber öğretmenlerine yardım eder.

-Okula yeni gelen öğrencilere, sınıf rehber öğretmeni ile işbirliği yaparak, okulu ve yakın çevreyi tanıtan çalışmalar yapar.

-Okulun öğretim programı, uygulanan yönetmelikler ve bunlarda yapılan değişikler, rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri, disiplin kuralları ve ihtiyaç duyulan diğer konular hakkında açıklayıcı bilgiler hazırlar ve öğrencilere duyurulmasını sağlar.

-Eğitici çalışmaları programlamada ilgili ve sorumlu öğretmenlere yardım eder.

-Sınıf rehber öğretmenleriyle görüşerek, problemli ve rehberliğe muhtaç öğrencileri tespit eder. Kişisel ve ailevi problemlerinin çözümü için gerekli çalışmalan yapar.

-Öğrencilerin gidebileceği üst okullar, çalışabileceği iş ve meslekler hakkında bilgi toplar ve bu bilgileri öğrencilere duyurur.

-Okulda iş ve meslekleri tanıtıcı programlar hazırlar, ilgili okullara ve işyerlerine öğrencilerle birlikte geziler düzenler.

-Öğrencilerin genel ve özel yetenekleri ile, ilgileri, kişilik özellikleri ve bilgi seviyeleri hakkında bilgi toplamak amacıyla test, envanter ve anket gibi psikolojik ölçme araçları uygular, sonuçlannı toplu dosyalara işler, Özel ve kişisel bilgileri gizli tutar.

-Üstün zekalı ve üstün özel yetenekli öğrencilerle, özel ihtiyaçlan olan öğrencileri tespit eder ve bunları koordinatör rehber öğretmene bildirir.

-Öğretim programları, okul ve meslek seçimi, başansızlık, öğrenme güçlükleri, kişisel ve sosyal uyum problemleri vb. konularda öğrencilere psikolojik danışma yapar. Danışmanlığını yaptığı öğrencilerin uyum ve gelişim durumlannı takip eder ve sonuçlarını değerlendirir.

-Öğrencilerin rehberlik ve psikolojik danışmaya olan ihtiyaçlan, problemleri ve başanlarını etkileyen faktörler hakkında inceleme ve araştırma yapar, sonuçları üzerinde öğretmenlere ve okul yöneticilerine tekliflerde bulunur.

Görüşme – Mülakat Formu

         GÖRÜŞME

            Öğrenci tanıma tekniklerinden en yaygın olanlarından birisidir.Görüşme (mülakat) ya öğrencinin kendisini ya da onun yakını ile bu konuda tecrübeli olan bir yetişkinin amaçlı,planlı,hazırlıklı bir şekilde görüşüp konuşmasıdır.

          Görüşme

ü  Bilgi toplama ya da bilgi verme

ü Teşhis ve tedavi amacıyla yapılır.

 

         İyi bir mülakatçının özellikleri

ü  Mülakatçı kişilik sahibi ve sıcakkanlı olmalıdır.

ü  Mülakat yaptığı kişiye saygılı ve güven verici olmalıdır.

ü  Aceleci ve telaşlı olmamalıdır.

ü  Anlayış ve sezgi gücüne sahip olmalıdır.

ü  Sabırlı ve gönüllü olmalıdır.

ü  Otoriter ve büyüklük duygusu içinde olmamalıdır.

ü  Özür arama ve acıma duygusu içinde olmamalıdır.

ü  Problemli,kompleksli ve peşin hükümlü olmamalıdır.

ü  Peşin hükümle birlikte kişiye vaadlerde bulunmamalıdır.

 

Mülakatın Yapılması

Ø  Öğrenci görüşmeye güler yüzle alınmalı ve bir süre sohbet ederek heyecanı yatıştırılmalıdır.

Ø  Öğrenci konuşurken onu dikkatle dinlemeli ve o konuşurken görüşmeci herhangi bir şeyle uğraşmamalıdır.

Ø  Mülakat sırasında mülakatçı az konuşmaya özen göstermelidir.

Ø  Öğrenciye öğüt vermekten,onu yalanlamaktan,yargılamaktan kaçınmalıdır.

Ø  Öğrenci bazı sorulara cevap vermek istemiyorsa zorlanmamalıdır.

Ø  Cevaplar not edilmeli ve öğrenciye başka anlatacağı bir şey olup olmadığı sorulmalıdır.

 

 

GÖRÜŞME FORMU

 

Görüşenin Adı-Soyadı          :.........................................................

Görüşme Tarihi ve Saati       :........................................................

Doğum Yeri ve Yılı                :..........................................................

Öğrenim Durumu                   :........................................................

Adresi                                    :..........................................................

 

 

Geliş Nedeni:

 

Baba Adı Öz mü üvey mi olduğu  :.................................................................................

Anne Adı öz mü üvey mi olduğu   :.................................................................................

Babanın öğrenimi-İşi                     :.................................................................................

Annenin öğrenimi-işi                     :.................................................................................

Kardeş Sayısı                                :.................................................................................

Kardeşlerin sağlık ruhsal durumu  :...............................................................................

Ailede başka bulunan kimseler      :..............................................................................

Görüşmenin özeti                           :................................................................................

............................................................  

Görüşmenin Analizi:

............................................................ 

Bulgular:

............................................................  

Karar:

............................................................  

Gelecek görüşme için geçici plan ve Görüşme tarihi:

............................................................ 

 

 

                                                                                                  Görüşenin

                                                                                                             Adı-Soyadı – Ünvanı

                                                                                                                      İmza

Ahlak Felsefesinin Konusu

Ahlak Felsefesinin Konusu

Ahlak Felsefesinin konusu insanın davranışları,yapıp etmeleridir.İnsanın yalnızca iradeli davranışları ahlak felsefesinin konusuna girer.İstenç dışı davranımlarla ahlak felsefesi

ilgilenmez.

Ahlak(Moralite): Bir toplumda uyulması gereken kurallar bütünüdür.Toplumdan topluma,kültürden kültüre, zamandan zamana değişiklikler gösterir. Göreceli ve özneldir. Bu anlamda” ahlak”değil “ahlaklar” vardır.Ahlak kuralları “iyi” ve “kötü” nün ne olduğunu bildiğini savlar ve buna göre iyinin yapılmasını kötünün yapılmamasını emreder.Yani kural koyucu (normatif) bir özellik gösterirler.Uyulmadığında yaptırımlara sahiptirler ve bireyleri kendisine uymaya zorlarlar.

Etik(Ethic): Varolan ahlak(moralite) üzerine düşünme,varolan ahlakı sorgulama etkinliğidir.İnsanın ahlaka ilişkin davranışlarının doğurduğu sorunları ele alan felsefe dalıdır.Etik her zaman,her yerde ve her koşul altında geçerli olabilecek ahlak kuralları olup olmadığını sorgular.”İyi” ve “kötü”nün ne olduğunu bir problem olarak ele alır ve dolayısıyla “şunu yap”,” bunu yapma” biçiminde kurallar koymaz.Yani normatif değildir.Ayrıca yaptırımlara da sahip değildirler. Kısacası “ahlak” bir toplumda kendisine uymaya zorlayan kurallar bütününü ifade ederken, “etik” varolan bu kuralları sorgulama etkinliğini ifade etmektedir.

 

B. AHLAK FELSEFESİNİN TEMEL KAVRAMLARI

BİREY: Toplumsallaşmış insan,toplum içerisinde yaşayan insanı ifade eder.Her birey biyolojik bir organizma olmak zorundadır ama her biyolojik organizma olan insan birey olmayabilir.

İYİ:İnsanın yapması gereken davranışlardır.Ahlakça değerli olandır.

KÖTÜ:İnsanın yapmaması gereken davranışlardır.

ÖZGÜRLÜK:Bireyin salt kendi iradesi ile “iyi” ve “kötü” olan davranışlardan birisini seçebilme gücüdür.

ERDEM (FAZİLET):İnsanın eylemlerinde hep iyi olana yönelmesidir.

SORUMLULUK:Bireyin iyi ya da kötü olanı özgürce seçmesinin getirdiği sonuçlardır. İnsanın kendi eylemlerinin ya da yetki alanına giren herhangi bir olayın sonuçlarını üstlenmesidir.

VİCDAN:Tutum ve eylemlerimizin ahlakça değerli olup olmadığını yargılama bilincidir. Bir çeşit içsel mahkemedir.Bireyin iyi ya da kötü olanı seçmesini içsel bir muhasebeye tabi tutmasıdır.

AHLAK YASASI:Uyulması ahlak açısından gereken,genel-geçer kurallardır.

AHLAKİ KARAR:Ahlak kurallarına özgürce uymaktır.

AHLAKİ EYLEM:Ahlaka uygun davranışı gerçekleştirmedir.Ahlaka uygun eylem davranış olarak dışa yansır. Eylemin dışa yansımayan yönü ise tutumdur. ÖRNEK:Derse geç gelen öğrencinin öğretmene gerekçeyi belirtirken doğruyu söylemesi “İYİ”,yalan söylemesi “KÖTÜ”,bu davranışlardan birini seçmesi “ÖZGÜRLÜK”,Doğru söylemeyi seçmesi “ERDEM” dir.

            C. AHLAK FELSEFESİNİN TEMEL SORULARI

1-Ahlaki eylemin amacı var mıdır?Varsa nedir?

2-Toplumca belirlenen,insana zorla kabul ettirilen eylem biçimleri gerçekten “iyi” midir?

3-İnsan ahlaki eylemde bulunurken özgür müdür?

4-İnsanın doğası ahlaklı olmasına elverişlimidir?

5-Tüm insanların ortaklaşa benimseyebilecekleri evrensel ahlak yasaları var mıdır?

            D. AHLAK YARGISINI DİŞER YARGI TÜRLERİNDEN AYIRAN NİTELİKLER

Bir iddiayı dile getiren söz dizisine yargı denir.Yargılar ikiye ayrılır;

1-Gerçeklik yargıları;

Nesneler dünyasına ilişkin yargılardır.Kişiden kişiye değişmez nesneldir.”Doğru” ve ya “yanlış” olurlar.Kanıtlanabilir ya da çürütülebilirler.

2-Değer yargıları; Bir gerçekliği değil, bir değerlendirmeyi içeren yargılardır,özneldir.Kişiden kişiye değişir.Değer yargılarının alanı geniştir.Kanıtlanamaz ve çürütülemezler.

*Mantık yargıları-“doğru”,yanlış”

*Sanat yargıları-“güzel”,”çirkin”

*Din yargıları –“sevap”,”günah”

*Ahlak yargıları-“iyi”,”kötü” şeklindedir.

*Bilim yargıları herkes tarafından kabul edilir,din yargıları (o dine inana kişilerce kabul edilir ve kişilere göre) değişmez,ahlak yargıları değişir.

ETİK’İN PROBLEMATİŞİ VE YAKLAŞIMLAR

 *ÖZGÜRLÜK PROBLEMİ

Ahlak konusunda bazı filozoflar,insanın özgür olduğunu,bazı filozoflar özgür olmadığını savunur.

 1- DETERMİNİZM : Özgür olmadığını savunanlar: (gerekircilik); deterministlere göre, insanın irade ve eylemleri içten ve dıştan gelen nedenlerle belirlenmiştir.Bireyin içinde bulunduğu şartlar iradeyi belirler ve kişinin özgür karar vermesini engeller.Bu yüzden insan eylemlerinde özgür değildir.

2- İNDETERMİNİZM : Özgür olduğunu savunanlar (gerekirci olmayanlar);indeterministlere göre,insan ahlaki eylemde tamamıyla özgürdür.İnsan kendini özgür hissettiği için toplumdaki ahlak yasalarına özgürce uyar.Bu görüşlerden her ikisi de insan gerçekleri ile bağdaşmadıklarından üçüncü bir görüş ortaya çıkmıştır.

3-OTO-DETERMİNİZM: Oto-deterministler, iradeyi ve ahlaki eylemleri bir kişilik ürünü olarak görürler. İnsan bilgi birikimini zenginleştirerek, kişiliğini geliştirerek ve aklını kullanarak özgürleşmiştir. Sonuç olarak kişiliği gelişmiş olanlar,gelişmemiş olanlardan daha özgürdür.

* EVRENSEL AHLAK YASASININ OLUP OLMADIŞI PROBLEMİ

EVRENSEL AHLAK YASASININ VARLIŞINI KABUL ETMEYEN GÖRÜŞLER

a) HEDONİZM (HAZ AHLAKI) Kurucusu Aristippos’tur.O’na göre haz veren şey “iyi”,haz vermeyen “kötü”dür. İnsan sadece kendi yaşadığı hazzı bilebilir.Başkalarının hazzını bilemez.Bu nedenle evrensel ahlak yasası yoktur.

b) FAYDA AHLAKI: Bireye yarar sağlayan davranış “iyi”,sağlamayan “kötü”dür.Yararlı olan kişiden kişiye değiştiği için evrensel ahlak yasası yoktur.

c) EGOİZM (BENCİLLİK) Bencillik, başkalarını dikkate almadan sadece kendi çıkarını düşünme anlamına gelir. İnsanın yalnızca kendi “ben”ine uygun olanı “iyi”nin ölçütü sayan düşüncesidir.Hobbes’a göre, insanı yönlendiren ‘kendini sevme’ ve ‘kendini koruma’ içgüdüsüdür.Bu yaklaşıma göre evrensel ahlak yasası yoktur.

d) ANARŞİZM Başta devlet olmak üzere tüm baskıcı kurumların ortadan kalkması gerektiğini öne süren öğretidir.Temsilcisi Max Stirner'dir. Evrensel ahlak yasasını reddeder.O tüm ahlaki değerlerin bir takım soyutlamalardan ibaret olduğunu düşünür.

e) NİHİLİZM(HİÇCİLİK)-FRIEDRICH NIETZSCHE O’na göre yapılması gereken;insanlığı ahlaktan kurtarmaktır.İnsan doğasına yaraşan, güçlü, korkusuz, acımasız olmaktır. Oysa tüm ahlaklar insanın güdülerini köreltir, onu pasifliğe yöneltir.Nietzche’ye göre; toplumda iki tür insan ve bunların oluşturduğu iki tür sosyal sınıf vardır. Birincisi Halk Sınıfı;sürü durumundadır Din ve ahlak kuralları bu sınıf için yeterlidir.İkincisi Seçkin Sınıf;Seçkin sınıfa yakışan ahlak, insanın doğasına uygun olan, bireyci, bencil, acımasız ahlaktır. Amaç, ”üstün insan”a ulaşmaktır. Üstün insan; sıradan,korkak,zayıflığı öğütleyen vicdan ahlakından kurtulup “iktidara doğru giden güç”ahlakına ulaşmakla oluşur. O’na göre “güç” en yüce iyi; yenilgi, kaybetmek,zayıflık ise kötüdür. İnsan için gerekli olan güçlü olmaktır.

 f) EXISTANSIYALIZM(VAROLUŞÇULUK)-JEAN PAUL SARTRE

İnsanın kendi varoluşunu ancak özgürce davranarak gerçekleştirebileceğini savunur.Ancak bu özgürlük sınırsız değil,sorumlulukla belirlenmiştir.Sartre’a göre insan insanlığını kendisi yapar,değerlerini kendisi yaratır,yolunu kendisi seçer.Bu nedenle seçiminde tek başınadır ve sorumluluklar da kendisinindir.

 EVRENSEL AHLAK YASASININ VARLIŞINI KABUL EDEN GÖRÜŞLER:

 a) AHLAK YASASINI ÖZNEL (SUBJEKTİF)TEMELDE AÇIKLAYANLAR

Bu düşünceyi savunanlara göre evrensel bir ahlak yasası vardır.Ancak bu yasa varlığını insandan,insanın özel dünyasından alır.İnsanın karşısına bir buyruk biçiminde çıkar.Dürüst ol,insanları sev,.... gibi.

*J.S.Mill J.Bentham:Onlara göre insan doğası gereği acıdan kaçınır hazza yönelir,mutluluğa erişmek ister. Ancak kişinin mutluluğu,çevresindeki insanların mutluluğu ile ilişkilidir.Kişi mutluluğu ancak üyesi bulunduğu yarar sağlayan şeyi

yapmakla bulabilir.

*J.Bentham’a göre “Olabildiğince fazla sayıda insan için olabildiğince yararlı davranışlar yap!...” ahlak yasasını karakterize ederken, J.St.Mill’e göre “Herkes için,tüm insanlık için,evrensel mutluluk için yararlı eylemlerde bulun!..”.ahlak yasasını karakterize etmektedir.

* H.Bergson: O’na göre insan iyi ve kötüyü ancak sezgi ile kavrayabilir.İnsanın sezgisine uyarak yaptığı davranış “iyi”,sezgisine uymayan davranışı “kötü”dür.Bergson’daki ahlak anlayışı “Sezgilerinin sesine kulak ver ve ona uygun

eylemlerde bulun!...” biçiminde özetlenebilir. ÖRN:Boş zamanımı müzik dinleyerek,eğlenerek geçirebileceğim gibi,yardıma ihtiyacı olan birisine yardım ederek de geçirebilirim.Ben içimden gelen sezgiye uyarak,eğlenmekten vazgeçip yardım edersem ahlaki olanı (iyi) yapmış olurum. O’na göre zekanın oluşturduğu ahlak kapalı toplum ahlakıdır,yasakçıdır.Sezgi ahlakı ise;içinde sevgi ve özgürlüğün olduğu açık toplum ahlakıdır.

AHLAK YASASINI NESNEL (OBJEKTİF)TEMELDE AÇIKLAYANLAR

1.SOKRATES

Sokratese göre akıl ve onunla elde edilmiş bilgi her şeyin üstünde başlı başına bir erdemdir.O’na göre bilgili insan aynı zamanda erdemli insandır.Hiç kinse bilerek kötülük yapmaz.Kötülükle bilgisizlik aynı ve bir şeylerdir.İyi belirli bir amaca mutluluğa hizmet der.Dolayısıyla hiç kimse isteyerek iyiden kaçmaz ;ancak bilmediğinden kaçar..Ona göre kişi uruma göre davranarak ahlaklı olamaz.Durum ahlakı diye bir şey yoktur. Kişinin her zaman e her yerde uyması gereken evrensel ilke ve evrensel ahlak vardır.Bunlara ancak akıl ve bilgi aracılığıyla ulaşılabilir.

2.PLATON

Ona göre evren “gölgeler” ve idealar olmak üzere ikiye ayrılır.Nesnel varlıklar birer gölgedir çünkü sürekli değişmektedirler.Hiçbir kalıcılıkları bulunmamaktadır.Aslolan varlıklar idealardır ve her ideanın bir gölgesi bulunmaktadır.Nesnel varlıklar alanında iyi dediğimiz şeylerin aslı “iyilik” ideasıdır.Ahlaklı olmak için bu ideaya akıl yoluyla ulaşmamız gerekmektedir.

3.FARABİ

Farabi’ye göre iki türlü varlık bulunmaktadır.Birincisi özü tözü bir olan, karşıtı olmayan, herhangi bir belirlenimi bulunmayan, kendi kendinin nedeni olan zorunlu varlık.Tanrı. İkincisi ise zorunlu varlığın var ettiği mümkün varlıklar.İnsan ve diğer varlıklar.İyinin ne olduğu “Zorunlu Varlık”ın sahip olduğu etkin akıl tarafından bilindiği için, “mümkün varlık”, “ zorunlu varlık”ın etkin aklına kendi aklıyla ulaşıp bu evrensel ilkeleri öğrenmelidir.

4.SPİNOZA

Spinoza’ya göre evren “Makro Kozmos” ve” Mikro Kosmos” olarak ikiye ayrılmıştır.Başlangıçta bir olan bu iki evren, insanın duygu ve tutkularının esiri olması yüzünden ayrışmıştır.Neyin iyi neyin kötü olduğu “makro kosmos”un doğasında belli ve gizlidir.”Mikro kosmos” olarak insan duygu ve tutkularının esiri olmaktan kurtularak “makro kosmos”un doğasına geri dönüp bu evrensel ilkelere sahip olmalıdır.

5.KANT

Kant insan eyleminin amacının ne mutluluk ne de yarar olabileceğini söylemiştir.Ona göre insan Teorik Akıl ve Pratik Akıl olmak üzere iki ayrı akla sahiptir.Teorik akıl insanı duyusal dünyanın bilgisine ulaştıran Fenomenler aleminin bilgisini edindiğimiz aklımızdır.Öte yandan Pratik akıl ise numenler aleminin bilgisine ulaştıran aklımızdır. Kant’a göre insan pratik aklı aracılığıyla kendisine ödev edindiği bir takım ilkelere sahip olmalı ve ne pahasına olursa olsun bu ilkelere uygun davranmalıdır.Ancak o zaman ahlaklı olabilir. Örneğin: Doğru söyle!...(Güç durumda kalmamak için değil,ne olursa olsun,zarar görsen de,acı çeksen de, hatta hayatına mal olacak olsa da)

 

Kant’ın ödev ahlakının belli başlı ilkeleri şunlardır:

1.Öyle davran ki;eylemine ölçü olarak aldığın ilkeyi herkes için geçerli bir yasa olarak isteyebilesin!...

2.Öyle davran ki,eylemlerinde insan basit bir araç değil başlı başına bir amaç olarak ortaya çıksın!.

            3.Öyle davran ki;insan istenci kendisini bir yasa koyucu gibi hissetsin!...(Yani herkes kendi kendinin yargıcı olsun!...)

KPSS İLE İLGİLİ KAVRAMLAR – EŞ ANLAMLAR

KPSS İLE İLGİLİ KAVRAMLAR – EŞ ANLAMLAR

Biliş (Kognif)

Bilişsel (Kognitif, Zihinsel, Bütünsel, Gestalt) Kuram

Duyuşsal (Efektif) Alan

Kavrayarak (İçgörüsel, Seziş) Yoluyla Öğrenme

İnsancıl (Duyusal, Hümanist) Kuram

Fonksiyonolist (İşlevselci) Kuram

Beyin Temelli (Nöro-Fizyolojik, Biyolojik) Kuram

Psikanalitik (Psikanaliz, Psikodinamik, Psikoseksüel) Kuram

Psikososyal (Kişilik) Kuram

Özümleme (Asimilasyon)

Uyumsama (Adaptasyon, Akomodasyon, Düzenleme, Yerleştirme)

Duyusal (Sensori) Motor Dönem

Sembolik (Kavram Öncesi) Dönem

Odaklama (Merkezleme – Tek Boyutlu) Düşünme

Animizm (Animistik, Canlıcılık)

Özelden Özele Akıl Yürütme (Ortaklık)

Ben Merkezcilik (Ben İçinci, Egosantrizm, Egosantrik)

Soyut (Formel) Düşünme

Dışa Bağlı Dönem (Ahlaki Gerçeklik Dönemi, Bağımlı Ahlak Evresi, Heteronom Ahlak) (Piaget)

Özerklik Dönemi (Ahlaki Özerklik Dönemi, Ahlaki Görecelik, Otonom Dönem) (Piaget)

Gizil (Letans, Latans, Latent) Dönem (Freud)

Mantığa Bürünme (Rasyonelleştirme, Bahane, Neden Bulma)

Karşıt Tepki Geliştirme (Reaksiyon Formasyon)

Bastırma (Yok Sayma)

Yansıtma (Projeksiyon)

Hayal Dünyasına Kaçma (Avunma)

Yer (Yön) Değiştirme

Telafi (Ödünleme)

Pollyannacılık (Tatlı Limon)

İnkar (Yadsıma)

Bitişiklik (Yakınlık) Kuramı

Fenomenolojik (Algısal – Görüngüsel) Yaklaşım

Sosyo-Kültürel Bilişsel Kuram (Sosyal Oluşturmacılık) (Vygotsky)

Psikolinguistik (Biyolojik, Doğuştancı) Dil Kuramı

Ahlak (Törel, Moral) Gelişimi

İtaat ve Ceza (Heteronom Ahlak) Eğilimi

Saf Çıkarcı (Araçsal Amaç, Pazar Ahlakı) Eğilim

İyi Çocuk (Bağlılık, Kişiler Arası Uyum, Akran Kanısı Ahlakı) Eğilimi

Kavram Ağı (Anlamsal Çağrışım)

Birincil (Fizyolojik, Organik) Güdüler

İkincil (Sosyal, Psikolojik) Güdüler

Gizil (Örtük) Öğrenme

Klasik (Tepkisel) Koşullanma

Edimsel (Operant, Vasıtalı) Koşullanma

Gözlem (Sosyal, Dolaylı, Bilişçi, Modelden) Yoluyla Öğrenme

Ara verme (Time Out)

Sönme (Deneysel Çözülme)

Premack İlkesi (Büyükanne Kuralı)

Birincil (Öğrenilmemiş, Doğal) Pekiştireç

İkincil (Öğrenilmiş) Pekiştireç

Simgesel (Sembolik) Pekiştireç

Karşı Koşullanma (Bastırma, Ceza)

Dereceli (Üst Düzey, İkinci, Sıra) Koşullanma

Kademeli Yaklaşma (Biçimlendirme, Şekillendirme, Zincirleme, Programlı Öğretim, Bireysel Öğretim, Birebir Öğretim)

Eşik (Alıştırma) Yöntemi

Bıktırma (Yorma) Yöntemi

İşaret (Beklenti) Öğrenme

Sistematik Davranışçı (Neo-Davranışçı, Amaçlı Davranışçılık) Kuram

Semantik (Anlamsal) Bellek

Epizodik (Anısal) Bellek

Eğitim Programı (Yetişek)

Örtük (Resmi Olmayan) Program

Realizm (Gerçekçilik)

Pragmatizm (Yararcılık)

Varoluşçuluk, Yeniden Kurmacılık (Existentialism)

Daimicilik (Değişmezlik)

Esasicilik (Özcülük)

Öğrenci (Etkinlik) Merkezli

Doğrusal (Dikey) Programlama Yaklaşımı

Sarmal (Spiral, Helezonik) Programlama Yaklaşımı

Çekirdek (Bütünleştirilmiş) Programlama Yaklaşımı

Düz Anlatım (Takrir) Yöntemi

Anlamlı (Receptive) Öğrenme (Ausubel)

Eylemsel (Enactive) Öğrenme (Bruner)

Sunuş (Sunu, Alış, Organizer) Yoluyla Öğretim

Buluş (Keşfetme) Yoluyla Öğretim

İşbirlikçi (Kubaşık) Öğrenme

Araştırma – İnceleme (Sorgulama) Yoluyla Öğretim

Yapılandırmacılık (Kurmacılık, Yapısalcılık, İnşacılık, Oluşturmacılık, Constructivism)

Beyin Fırtınası (Fikir Taraması)

Altı Şapkalı (Sistematik, Lateral) Düşünme

Problem Çözme (Akıl Yürütme)

Gösteri (Demonstrasyon) Yöntemi

Soru – Cevap (Sokrat Metodu) Yöntemi

Benzetişim (Simülasyon) Yöntemi

Bireyselleştirilmiş Öğretim (Keller Planı)

Doğrudan (Temel, Dolaysız, İzomorf) Ölçme

Dolaylı (Göstergeyle, Homomorf) Ölçme

Tanımaya – Yerleştirmeye (Diagnostik) Dönük Değerlendirme

Biçimlendirmeye – Yetiştirmeye (Formatif, Geliştirici) Dönük Değerlendirme

Değer Biçmeye (Summatif, Bütünleştirici, Özetleyici) Dönük Değerlendirme

Yordama (Kestirme, Öteleme, Öngörü)

Portfolyo (Tümel) Değerlendirme

Rubric (Puanlama Yönergesi – Anahtarı)

Madde Güçlük İndeksi (pj)

Madde Ayırt Edicilik İndeksi (rjx)

Madde Varyansı (sj2)

Madde Standart Sapması (sj)

Bağıl Değişkenlik Katsayısı (v)

Çeyrek Sapma (Kayma, Ellinci Yüzdelik, Çeyrekler Arası Ranj)

Çok Modlu (Bimodal) Dağılım
Sağa Çarpık (Pozitif Kayışlı) Dağılım

Sola Çarpık (Negatif Kayışlı) Dağılım

Olay Kaydı (Vaka Kaydı, Anekdot)

Erinlik Dönemi (Publty)

Ergenlik Dönemi (Adölesan Dönem)

Eklektik (Uzlaştırıcı) Yaklaşım

Essey Türü Sınavlar (Yazılı Yoklama)

Bowlby ve Ainsworth'un Bağlanma Kuramı (Etholojik Kuram)

Etki Kanunu (Araçsal Koşullanma)

Geri Bildirim - Dönüt (Feedback)

Hipotetik - Dedüktif (Tümevarım ve Tümdengelimin Birlikte Kullanıldığı Akıl Yürütme Yolu)

Kayışlılık (Çarpıklık)

Münazara (Savlı Tartışma)

Vygotsky'nin Yakınsal Alan Kuramı (Yakınsal Gelişim Bölgesi, Zone Of Proximal Development)

Kriter (Ölçüt, Kıstas)

Yeniden Kurmacılık (Reformist Eğitim)

Nedensel Çıkarsama Kuramı: Temsilcileri Weimer ve Rotter. Bir olayın nedenlerine ilişkin görüşleri sorgular. Bir olayın nedeni (denetim odağı) içsel mi dışsal mı, olay sürekli mi süreksiz mi? Örneğin hastalık içsel denetim odaklı, süreksiz ve kontrol edilemez bir olaydır.

Pragnaz Yasası (Denge Durumu): Gestalt ekolüne göre insan her olayı tam, bütün ve basit algılama eğilimindedir.

Pregenital Dönemler
: Freud'a göre kişilik gelişimi yaşamın ilk 6 yılında şekillenir. (Pregenital Dönem: Oral Dönem (0 - 1,5), Anal Dönem (1,5 - 3), Fallik Dönem (3-6)

Verbalizm
: Program geliştirmede müsriflik, israf etme, ekonomiklik ilkesiyle ilgilidir. Gereksiz yere emek, maliyet ve zaman israfı yapmamak.

Winnetka Planı: Amerika’nın Winnetka kentinde M.C.W.Washburn tarafından geliştirilip uygulandığı için bu adı almış bir öğretim yöntemidir. Sistemin özü, öğretimin mümkün olduğu kadar bireyselleştirilmesidir. Çünkü bilgi ve beceri kazanma miktar ve süresi çocuktan çocuğa değişmektedir. Öğretim tamamen bireysel değildir. Çocuklar piyes, konferans, tartışma, ortak iş gibi birçok çalışmalar da yaparlar; ancak bunlar bireysel çalışmalar kadar sıkı kontrol edilemez.