Kategori arşivi: Program Geliştirme

Öğretmenlik Mesleğine Giriş Kitap Özeti

ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE GİRİŞ

Eğitim: Okul öncesinde, okul yaşamında okul sonrasında başka bir deyişle yaşam boyu devam eden bir süreçtir, bu süreç bireyin yaşam boyu edindiği deneyimlerin tümünü kapsar.

Bireyde kendi yaşantıları yoluyla davranış değişikliği meydana getirme sürecidir.

Eğitim tanımlarında üç temel özellik

  • Eğitim bir süreçtir.
  • Eğitim sürecinde bireyde davranış değişiklikleri meydana gelir.
  • Davranış değişikliği bireyin yaşantıları sonucu oluşur.

İnformal Eğitim: Bir plana bağlı olmaksızın yapılan eğitim etkinliklerine informal eğitim denir.

Formal Eğitim: Planlı eğitim etkinliklerine denir. Formal eğitim sürecinde bilinçli, planlı ve kasıtlı biçimde öğrenme ortamı düzenlemektir. Bu da Örgün ve Yaygın olmak üzere ikiye ayrılır.

Örgün Eğitim: Belli bir yaş kümesindeki bireylere, milli eğitimin amaçlarına göre hazırlanmış eğitim programlarıyla okul çatısı altında yapılan düzenli eğitimdir. Okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretim basamaklarından oluşur.

Yaygın Eğitim: Örgün eğitim sistemine hiç girmemiş, bu sistemin herhangi bir basamağında bulunan ya da bu basamakların birinden ayrılmış olan kişilere ilgi ve gereksinme duydukları alanlarda yapılan eğitimdir. Örneğin, kurslar, hizmet içi eğitim etkinlikleri gibi…

Öğrenme: Büyüme ve vücutta değişik etkilerle oluşan geçici değişmelere atfedilmeyecek, yaşantı ürünü olarak meydana gelen davranışta ya da potansiyel davranıştaki nispeten kalıcı izli değişmedir.

Öğrenmenin Ortak Özellikleri

  1. Öğrenme sonunda davranışta gözlenebilir bir değişme olması.
    • Birey o güne kadar hiç göstermediği bir davranışı göstermeye başlar.
    • Varolan davranışlarını geliştirebilir.
    • Daha önce öğrendiği yanlış davranışı düzeltebilir.

  1. Davranıştaki değişikliğin nispeten sürekli olması
  2. Davranıştaki değişikliğin yaşantı ürünü olası
  3. Davranıştaki değişikliğin yorgunluk, hastalık, ilaç alma gibi etkenler nedeniyle geçici bir biçimde meydana gelmemiş olması
  4. Davranıştaki değişikliğin sadece büyüme nedeniyle oluşmaması.

Öğrenme Süreci İki Şekilde Gerçekleşir

Kendiliğinden Öğrenme: Bireyin kendi kendine yaptığı bir eylem ya da yaşantı sonucu meydana gelen davranış değişiklikleri kendiliğinden öğrenir.

Yönlendirilmiş öğrenme: Eğitim süreci sonucunda meydana gelir. Sınıftaki öğrenmeler, televizyon, kitap gibi kitle iletişim araçlarıyla öğrenmeler yönlendirilmiş öğrenmedir.

Öğretme: Öğrenmenin kolaylaştırılması öğrenmeye rehberlik edilmesi, öğrenene öğrenmeyi gerçekleştirmesinde yardımcı olunması sürecidir.

Öğretim: Okullarda gerçekleştirilen planlı, denetimli ve örgütleşmiş öğretme etkinlikleridir.

Öğretim Sürecinde Dört Temel Öğe

  1. Hedefler
  2. İçerik
  3. Eğitim Durumu
  4. Değerlendirme

Eğitim ve öğretimde amaç öğrenmeyi gerçekleştirecektir.

Eğitim çabalarının genel amacı toplumsal uyum sağlamasıdır.

Öğretmenlik Mesleğinin Özellikleri

  • Öğretmenlik; insanları, öğrenmeyi ve öğretmeyi sevenler için ideal bir meslektir.
  • Öğretmenlerin büyük bir bölümü devlet memurudur.
  • Öğretmenlik tüm ülkelerde en yaygın olarak görülen meslektir.
  • Öğretmenlik, kadınların yoğun olarak çalıştıkları bir meslektir.
  • Öğretmenlik daha çok orta ve ortanın altında gelire sahip grupların tercih ettiği meslektir.
  • Öğretmenlik mesleğinin gelir düzeyi düşüktür.
  • Öğretmenlik mesleğinde kariyer yapma ve mesleki gelişim olanakları sınırlıdır.
  • Öğretmenlik mesleğinden ayrılma oranı yüksektir.
  • Öğretmenlik mesleğinin toplumsal statüsü yüksek değildir.

  • Ülkemizde öğretmenlik mesleğine giriş denetimi Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yapılmaktadır.
  • Türkiye’de öğretmenlik ilk kez 1924 tarih ve 439 sayılı yasa ile meslek durumuna gelmiştir.

ALMANYA’DA öğretmen eğitimi eyaletlerin sorumluluğunda olup yükseköğretim, 1. Devlet sınavı, stratejik eğitimi, 2. Devlet sınavı olmak üzere dört aşamayı kapsar.

FRANSA’DA öğretmen eğitimi orta öğretimden sonra beş yıllık bir yüksek öğretim görmeyi gerektirir. Öğretmen adayları lise olgunluk diplomasını aldıktan sonra üç yıllık bir yüksek öğretim görürler ve bu yüksek öğrenim sonrasında bir sınavdan geçerek eğitim yüksek okullarında 2 yıl daha eğitilirler.

İNGİLTERE’DE öğretmeler; eğitim kolejleri, üniversitelerin öğretmen yetiştiren fakülteleri, ya da bölümlerinden yetiştirilmektedir. İngiltere’de öğretmenler devlet memuru olmayıp sözleşmeli statü ile çalışmaktadır.

  • 1982 yılında çıkartılan yasa ile öğretmen yetiştiren tüm yüksek öğretim kurumları üniversitelerin yapısında toplanmıştır.

Cumhuriyet döneminde gerçekleştirilen başlıca öğretmen yetiştirme modelleri

  1. Köy muallim mektepleri
  2. Köy enstitüleri
  3. İlköğretim okulları
  4. 3 yıllık eğitim enstitüleri
  5. Yüksek öğretmen okulları

Başarıya Odaklanma: Öğretmenin öğrencilerinin başarılı olacağına inanması ve onları başarılı olma konusunda desteklemesidir.

Profesyonellik: Profesyonellik ile ilgili nitelikler

-İşbilirlik –Esneklik -Bilgililik

Mesleki Nitelikler

  1. Öğretim sürecini planlama
  2. Çeşitli öğretim yöntem ve tekniklerinden yararlanma
  3. Etkili iletişim kurma
  4. Sınıf yönetimi

Etkili Sınıf Yönetiminin Yararları

  • Öğrenci katılımını artırır.
  • Oumsuz davranışları azaltır
  • Öğrenmeye ayrılan süreyi artırarak öğrenci başarısına katkıda bulunur.
  • Öğrencilerin sorumluluk ve davranışlarını denetleme becerilerini geliştirerek bu konularda içsel ölçütler oluşturmalarını sağlar.

Öğretmenin Sınıf İçindeki Görev ve Sorumlulukları

OECD yayınında sınıf içi sorumluluklar

  • Düzenleyicilik
  • Gözetmenlik
  • Danışmanlık
  • Üyelik ve/veya Başkanlık
  • Düzenleyicilik

Woolfolk (1990)’a göre sınıf içi görevler;

  • Öğretim uzmanlığı
  • Güdüleyicilik
  • Yöneticilik
  • Liderlik
  • Rehberlik
  • Çevre mühendisliği
  • Model olma

Öğretmenin öğrenmeyi kolaylaştırma, öğrenciyi geliştirme ve rehberlik gibi rolleri sınıf dışında da sürdürmekte ve bu roller “çevresindekileri geliştirme” ye dönüşmektedir.

Okul öncesi Öğretmenin Görevleri

  1. Eğitim programına uygun olmak yıllık ünite ve günlük planları hazırlama ve uygulama.
  2. Çocukların kişisel bilgi formunu doldurma , gelişim kayıtlarını tutma ve yıl sonu gelişim raporlarını hazırlama.
  3. Anne ve babalarla yapılacak çalışmaları planlama ve uygulama
  4. Çocuklar gelmeden önce ve ayrılıncaya kadar okulda bulunma
  5. Özel eğitim gerektiren çocukların eğitimi için gerekli önlemleri alma
  6. Tebliğler dergisini, genelgeleri, emirleri okuma ve imzalama
  7. Okul müdürünün vereceği eğitim ve öğretimle ilgili öteki görevleri yapma.
  8. Geleceğin eğitim sistemlerinde Öğretimin bireyselleştirilmesi kaçınılmazdır.

Geleceğin Öğretmenleri

  1. Değerler geliştiren
  2. Kaynak arayan
  3. Güçlükleri ve sorunları tanıyan
  4. Disiplinler arası bağlantı kuran
  5. İnsan ilişkilerini geliştiren
  6. Meslek seçimi ve boş zaman uğraşları konusunda danışmanlık yapan
  7. Çevrenin incelenip öğretilmesine yardımcı olan
  8. Öğretme ve öğrenme konusunda uzman sayılan
  9. Mesleğe hazırlıkta öğrenciye yardımcı ve önder olan
  10. Geleceğe yönelik süreçlerden eldeki temel bilgilerden yararlanmasını bilen bir insan olmalıdır.

Okulun yapısı ve Özellikleri

  1. Her kurum ve örgüt gibi eğitim kurumlarının da varoluş nedeni olan, belli bir amacı vardır.
  2. Okula devam zorunludur
  3. Toplumun gözü okulların üzerindedir.
  4. Okulların kaynakları sınırlıdır.
  5. Okuldaki rol ve statüler sınırlıdır.
  6. Okullar da işler çoğunlukla küçük kümelerle yürütülür.

OKUL

  • Eğitim Programları b) Öğrenci c) Öğretmen d) Yönetici e) Bina araç ve gereçler.

Eğitim Programları: Bireyde istenilen yönde davranış değişikliği oluşturmak amacıyla yapılan tüm etkinlikler gösteren planlardır. Kapsamlı bir eğitim programında; öğretim ders dışı kol etkinlikleri, özel gün kutlamaları, geziler, kısa kurslar, rehberlik gibi hizmetlerde yer alır.

    • Hedef
    • Kapsam
    • Eğitim Durumları
    • Sınama Durumları(Değerlendirme)

Hedefler: Öğrencilerin öğrenme süreci sonunda ne yapabileceklerini tanımlayan anlatımlardır.

Kapsam: Öğretim sürecinde öğrencilere kazandırılacak bilgiler kapsamıdır.

Eğitim Durumları: Öğrencilerin hedeflere ulaşmaları için geçirmeleri gereken yaşantıları sağlayacak, dış koşulların düzenlenmesine eğitim durumları denir.

Sınama: Öğrencilerin hedeflere ulaşma dereceleri çeşitli ölçme araçları ile belirlenir.

Eğitim Yönetimi

YÖNETİM: Hedeflerin belirlenmesi bunlara götürücü kararların alınması uygulanması ve yapıların düzeltilip geliştirilmesidir.En dönümcül (kritik) kaynak,insan kaynağıdır,çünkü diğer kaynaklara egemen olan odur.

EĞİTİM YÖNTEMİ: Bizim ülkemizde merkez ve taşra yönetimi şeklinde düzenlenmiştir .Merkez yönetimi,milli eğitim bakanlığı ve bağlı merkezi örgütlerin yönetimidir.İl ve ilçe eğitim örgütlerinin yönetimi merkez örgütünün il ve ilçelerdeki birimlerin (taşra) yönetimidir.Milli eğitim bakanlığı merkez örgütü dışında kalan,il ilçe eğitim yönetimlerinin en dönümcül öğesi okul yönetimidir.Eğitim yöntemi ,merkez il,ilçe okul yönetimi olarak basamaklandırılabilir.Bu basamakların Öğrenciye en yakın ucunda sınıf yönetimi bulunur.

İŞBİRLİŞİ:Bir işin birden çok kişi veya kurum katkısıyla yapılması.

EŞGÜDÜM:Bir işin değişik parçalarını yapanların,birbirleriyle uyumlu çalışması.

SINIF:Eğitim amacıyla,hazır bulunuşluk düzeyi benzeyen insanların bir arada bulunduğu,mekan insan ve kaynaklardan oluşan bütündür.

SINIF YÖNETİMİ:Eğitsel etkinliklerin Öğretmen kılavuzluğunda,katılanlarca yönetilmesidir.

SINIF: Bir tepe bir deniz kenarı bir sera bir hayvanat bahçesi bir kavşak bu mekanlardan biri olabilir.Bu mekanlar bir okul öncesi eğitim kurumunun oyun bahçesindeki kaydırak ve salıncakların etrafı olabileceği gibi ,bir dil dersinin işlendiği dil laboratuarı da olabilir.
Etkili bir sınıf yönetimi,sınıftaki insan ve diğer kaynakların sınıf yaşamının bir orkestra gibi yönetilmesidir.Öğretmenin rolü orkestranın demokratik ve yaratıcılığı destekleyen bir şefi olması ,zamanla bu şefliği Öğrencilerle paylaşmasıdır.Sınıf yönetimi,Öğretmenin sınıfı yönetmesi değil,Öğretmenin kılavuzluğunda,sınıfın içindekilerce yönetimi olur.

EŞİTSEL HAZIRLIKLARIN YÖNETİLMESİ 2 ŞEKİLDE ELE ALINABİLİR
*Fiziksel düzenlemeler
*Plan program hazırlıkları
Okulun eğitim için ayıracağı alanların fiziksel uygunluğunun sağlanması için yapılacak çalışmalar,fiziksel düzenlemelerdir.Sınıfın yerinin insan sağlığına uygunluğu,sınıf genişliğinin Öğrenci sayısına uygunluğu ,oturma yerleri dışında ,mekanın diğer eğitsel etkinlikler için yeterliği ,eğitsel araçların hazırlanması,ısı,ışık,gürültüsüzlük,renk ,temizlik ,estetik gereklerinin sağlanması,yerleşim ve işleyiş düzeni bu tür düzenlemelerdendir.Bunların amacı Öğrencinin okula isteyerek gelmesinin,okulda rahat etmesinin,etkinliklere gönüllü olarak katılımının,eğitsel amaçlara ulaşmayı kolaylaştırmanın sağlanmasıdır.
Eğitsel amaçların çözümlenmesiyle ulaşılan hedefler esas alınarak ,bu hedeflere götürücü bir planın yapılması ,günlük plan(ders planı) olarak ayrıntılı bir biçimde programa dönüştürülmesi işlerinin yönetimi de sınıf yönetiminin alanlarındandır.
*Zaman yönetimi eğitsel etkinliklere ayrılan zamanı çoğaltmak ve en uygun dağılımı yapmak amacıyla gerçekleştirilen bir sınıf yönetimi alanıdır .Öğrenci devamının arttırılması ,okuldan ayrılmaların azalması ,eğitsel hedeflere ,onlar için ayrılan en kısa sürede ulaşılmasının sağlanması da zaman yönetiminin hedefleri arasındadır.
*Sınıfın ilişki düzeninin yönetimi,sınıf yönetimi alanlarından bir başkasıdır.Eğitim sürecindeki kuralların belirlenmesi ,Öğrenci- Öğretmen ,Öğrenci- Öğrenci ilişkilerinin amaçlara gidişi kolaylaştırıcı hale getirilmesi,güç ilişkisi yerine adalet ve anlayış ilişkisinin kurulması ,bu alanın amaçlarındandır.
Sınıf yönetiminin alanlarından biride *Sınıftaki davranış düzeninin yönetimidir.Sınıfın, istenen davranışları kolayca sergileyebileceği hale getirilmesi ,sınıf ikliminin olumlu hale getirilmesi,sorunların,istenmeyen davranışların önlenmesi,değiştirilmesi etkinlikleri bu yöntemin alanı içinde yer alır.Bu alanın hedefi ,eğitim sürecindeki davranışlarla ,istendik davranışların bütünleşmesinin sağlanmasıdır.

SINIF YÖNETİMİNDE MODELLER :Model uygulamayı şekle , modele bağlar ,yöntem seçmeyi kolaylaştırır,eylemin sonuçlarını önceden görmeyi ,işlem süreçlerinde nelerle karşılaşacağını bilmeyi sağlar.

1 )Tepkisel model:Bir durum oluşum yada davranışa karşı hedefler belirlenerek tepki gösterilmesidir.Ödevini yapmayan bir Öğrenciye ceza türü bir tepki vermek yerine ,onun ödevini yapmasını sağlamaya yönelik bir tepki seçilmelidir.Bulamadığı araç,gereç ,kitabı,mekanı sağlamak gibi.

2 )Önlemsel model :
Tepkiyi ve ona neden olan istenmeyen durumu önlemek için,istenen durumdan sapmaların önlenmesine yönelik eylemleri içerir.Bir deney sürecinde Öğrencilerin acemi oldukları ,dikkatsiz ve acemi oldukları göz önüne alınarak, deney araçları kullanım sırası da gözetilerek, alma kullanma yerine ,koyma kuralları pekiştirilerek yerleştirildiğinde ve kullanıldığında ,istenmeyen durumlar önlenmiş olu.

3 ) Gelişimsel model : Öğrencilerin fiziksel ,deneyimsel ,duygusal gelişimsel özelliklerinin gözetilerek eğitsel etkinliklerin bunlara göre planlanıp gerçekleştirilmesini içerir.

4 )Bütünsel model :Önlemsel ve gelişimsel modelin özelliklerine öncelik vermeyi ve gerektiğinde tepkisel modeli kullanmayı da içerir.Özellikle karmaşık –kapsamlı durumlarda diğer modellerden birinin yetersiz olacağı düşünüldüğünde, bir modelin olumlu yanlarından yararlanmak amacıyla kullanılır.
*eğitimde öncelikli amaç bireyde istendik yönde davranış değişikliği oluşturarak toplumsal yaşama hazırlamaktır.Etkili bir sınıf yönetiminin dönümcül (kritik)öğesi Öğretmendir

EŞİTSEL ÇEVRE :Bireyi etkileyen ondan etkilene çevredir.Bu etkiyi sağlıyorsa ,önündeki kitap yada uzak galaksideki yıldız onun için eğitsel çevrenin bir öğesi olur.Yerini bilmediğimiz gitmediğimiz yararlanmadığımız bir kitaplık okulun içinde de yer alsa eğitsel çevremizin dışında kalır.Bu anlamda eğitim çevresi farklı şekillerle gruplanabilmekle birlikte ,burada uzak ve yakın çevre şeklinde gruplanmış,yakın çevrenin kişiyi en çok etkileyen 2 öğesi olan aile ve okul ayrı birer grup olarak ele alınmıştır.

1 ) UZAK ÇEVRE : Etkisi ve etkinin yoğunluğuna bakılmaksızın bireyi zaman zaman etkileyen öğelere sahiptir..Bir ülkedeki haber,bilgi veya içinde bulunma yolları ile ara sıra etkiliyorsa uzak çevre olarak görülür.Ama o ülkedeki olay ve oluşumlar televizyon ,bilgisayar gibi iletişim araçlarıyla sık sık bireyi etkiliyorsa ,çevre yakınlaşmaya başlar.

*Olumsu davranışlar sergileyen bir televizyona karşı Öğrenci,Öğretmen ve veliler sivil toplum kuruluşlarının da yardımıyla bu yayınların durdurulmasını isteyebilir bu televizyon kanalına reklam veren kuruluşları yazı ve görüşlerle etkilemeye çalışabilir.Ben tek başıma ne yapabilirim düşüncesi kısmen doğru olmakla birlikte kişiye yapması gerekeni de gösterir.Gücünü başka güçlerle birleştirmek.
Basın yayın araçları :Uzak çevrenin etkilerini eğitim ortamının içine sokmaları nedeniyle uzak çevrenin dönümcül değişkeni olarak kabul edilir.
İnsan davranışını daha uzun zamanda yada daha dolaylı olara etkileyen uzak çevre değişkenleri de vardır.Yerel savaşlar,çevre kirliliği,ozon deliği oluşması,yağmur ormanlarının azalması,orman yangınları gibi.

2 )YAKIN ÇEVRE :Öğrencinin her gün içinde olduğu çevre olduğu için Öğrenciyi etkileme olasılığı daha yüksektir.Öğretmen yakın çevrenin olumlu etkilerinden yararlanıp olumsuz etkilerini önleyebilmek için çaba göstermelidir.elinde tespih çeviren ,küfür eden ,kabadayıca eylem ve sözlere yönelen bir mahalle genci kahvede tembel tembel oturan yaşlı ,sokak yaşamının tüm olumsuz yanları, çocuğu olumsuz etkiler.Yakın çevredeki diğer örgütlerle işbirliği yapılarak olumsuzlukların ortadan kaldırılması için ortak eylem planları yapılabilir.Ortak eylem planları okulun çevreye, çevrenin okula taşınmasını sağlar.
*Gruba alma ,onama, benimseme güçleri nedeniyle Öğrenci davranışı üzerinde çok etkili olan arkadaş gruplarının en iyisi ,okulun denetim ve gözetiminde olan okul arkadaşlarıdır.

AİLE : Aile çocuğun ilk eğiticisi olarak görsel, sözel, yaptırımsal,açılardan insan davranışı üzerinde çok önemli role sahiptir.Aile çocuğun zamanının önemli bir kısmını geçirdiği, ilk eğitim aldığı etkilerini taşıdığı, beslenip barındığı ,sığındığı,sevgi-ilgi bulduğu özel bir kurum ve mekan olarak sınıf yönetiminde ihmal edilemeyen bir yere sahiptir.Ailedeki çocuk sayısı, ailenin gelir durumu ve eğitim durumu, aile birimlerinin ilişki biçimleri ,ailelerin yaşam biçimi; çocuğu ve sınıfı etkiler.Öğretmen beklenen davranışları aileye iletmeli bu konuda yardım ve destek istenmeli bu davranışların gösterilmesi için ne tür bir aile ortamının gerektiğini açıklamalıdır.
OKUL : Alan bilgisi ve becerisi yanında genel kültürünü ve mesleki bilgisini sürekli geliştiren ,kendini işe adamış Öğretmenler okulun ideal kaynağıdır

SINIF ORTAMININ ÖZELLİKLERİ
Çok Boyutluluk : Farklı yaşama biçimlerine sahip Öğrencilerin bu yaşama biçimlerinin davranışlarını sınıfa taşımaları sınıfın özelliklerinden biri olan çok boyutluluğu oluşturur.Bir Öğrencinin rahat oturabildiği bir yere diğer Öğrenci sığmayabilir,Başka bir Öğrenci oturduğu tahta sıranın üzerinde minder yoksa 5 dakikadan fazla bir süre oturamaz .Bir Öğrencinin önemsemediği bir şey diğeri için kavga nedeni olabilir.

EŞ ZAMANLILIK :Aynı zaman dilimi içerisinde sınıfta değişik olayların oluşması sınıfın bir başka özelliği olan eş zamanlılığı oluşturur.Bir Öğrenci yaptığı hazırlığı arkadaşlarıyla paylaşırken başka biri çantasını karıştırabilir diğer ikisi kendi aralarında konuşurken başka biri kendi hazırladıklarını gözden geçirir ,Öğretmen soru yönelteceği bir sonraki Öğrencinin kim olacağını düşünür.

ÇABUKLUK ANINDALIK: Sınıf denen grubun kısa sürede çok sayıda davranış üretmesi ve bunların pek çoğunun anında yanıt istemesi ÇABUKLUK ANINDALIK özelliğinin;bu olayların bazılarının beklenmedik olması ise KESTİRİLEMEZLİK özelliğinin sonucudur.Sınıftaki olayların herkesin gözü önünde olması sınıfın AÇIKLIK özelliğini oluşturur.’’Kalıcı izli davranış değişiklikleri oluşturma’’olarak tanımlanan öğretim uzun sürede oluşur.Bu durum ,sınıfın genel ve ortak özelliklerinden bir diğeri olan UZUN SÜRELİLİŞİ oluşturur

FİZİKSEL ORTAMIN ETKİLERİ :Eğitimin sürekli ,etkileyici değişkeni olan fiziksel ortam eğitsel amaçlar için gerekli araçlardan ve bunların düzenlenmesinden oluşur.(Sınıfta askını veya çanta koyacak yerin olmaması ,Öğrencilerin paltolarını sıra içlerine ,oturacakları yere koyması davranışlarını değiştirir.Aynı şekilde çantalarını ayak altına yada oturma yerlerinde durması Öğrencilerin oturma ve geçme rahatlıklarını engeller.)
FİZİKSEL ORTAMIN DEŞİŞKENLERİ :>*SAYI *IŞIK *ISI *RENK * GÜRÜLTÜ *TEMİZLİK *GÖRÜNÜM(ESTETİK) SAYI Sınıftaki normal Öğrenci sayısı 15/ 20 arasında olmalıdır.
IŞIK :Işık görme ve okuma rahatlığı sağlayacak şekilde olmalıdır.
ISI Sınıf ısısı yaklaşık 18-20 derece arasında olmalıdır.
RENK Sınıf içi renkler için dokuzuncu sınıfa kadar sıcak renklerden (sarı,pembe ,şeftali renginden)sonraki yıllar için mavi ve mavi yeşil tonlar önerilmektedir.

*Sınıfta farklı amaçlar için kullanılabilecek köşeler oluşturulmalıdır.Bunlar ilgi ve öğrenme köşeleri olarak işlev görürler.Sınıf sessizce oturulup ders dinlenen bir müze değil ,birlikte çalışıp araştırmalar yapılan,süreç ve sonuçları tartışılan dünya ile ilişki kurulan bir ‘’yaşama alanı’’ olmalıdır.

ÖŞRENCİ OTURMA DÜZENİ :Her bir ders düzeninde ,Öğrenciler amaçlara en iyi ulaştırıcı yerleşme düzenine konmalıdır.
ÇALIŞMA ORTAMININ DÜZENLENMESİ :Dersin hedeflerine göre sınıftaki sıra masa düzeninin değişebilmesi için bu araçların hafif ,kolayca yerleri değişebilen özellikte olmalıdır.

SINIF ORTAMINDAKİ DÜZENLER :*Klasik düzen :Öğrencilerin satır ve sütunlar şeklinde oturduğu,birbirlerinin ensesini gördüğü düzendir.Bu düzen dinleme, not alma türü etkinlikler için uygundur.Etkin olan Öğretmendir Öğrenci katılımı ve iletişimi azdır,ön sıralara doğru Öğrencilerin birbirinden haberli olma düzeyi düşer.İstenmeyen davranışı arttırıcı ,kolaylaştırıcı bir düzendir.Zorunlu olmadıkça kullanılmaması önerilir.

*Bireysel düzen :Kendi başına kendi düzeyinde derin düşünmeye paket öğretime uygun bir düzendir.Bu durumda ,Öğrencilerin birbirinden haberleri en az olmalı ,gerekmedikçe,iletişim kurulmamalıdır.Böylece çalışanların birbirlerini rahatsız etmeleri önlenmiş olur.Öğrenci iletişim ve etkileşimini en az düzeyde tuttuğundan ,bu düzen bu özelliklere yönelik hedef davranışlar için uygun değildir

*Çok grup düzeni :Bu düzende Öğrenciler yardımlaşarak öğrenme ,dinleme, anlama ,katılma ,işbirliği ,yapıp yaşayarak öğrenme becerilerini geliştirir.Laboratuar çalışmalarının bir kısmında bu düzenin kullanılması zorunlu hale gelir.Herkese katılım şansı ve sorumluluk verdiğinden ilgiyi arttırır,iyi planlama ve gözetim gerekir.Gruplar farklı hazır bulunuşluk düzeyinde,yetenekte ,beceride benzeşik olmayan yapıda oluşturulursa etkileşim yararlanma liderlik fırsatları artar rekabet ve engelleme azalır.

*Tek grup düzeni Sınıfın tamamı bir grup oluşturur.Herkesin herkesi görüp işitebildiği ,yapıların göz önünde olduğu bir düzendir.İlgi dağılmaz farklı eylemlere yönelenler hemen belli olur,gereksinimler fark edilir.(ilköğretim Öğrencileri)

Sınıfta İlk Günler

Sınıfta İlk Günler

SINIFTA İLK GÜNLER :Öğretmen , öğrencilerden beklediği davranış tiplemelerini ilk karşılaşmadan itibaren göstermeli, beklemeli,ilk günlerin özenli ilişki biçiminin sürmesi için kararlı davranmalıdır.İlk günlerin dikkat ve özeninin sürdürülebilmesi için,anlayış,izleme,değer verme,zarar vermeme,nazik olma gibi davranış yönelimleri sürekli kılınmalıdır.Bir davranış seçilip benimsendikten sonra ve alışkanlık haline geldikten sonra değiştirilmesi güçleşir.

SINIFTA İLİŞKİ BİÇİMLERİ Düzenlilik :Kuralların belirleyicilerini bir örnekliği,belirginliği anlatır.
Değişkenlik :Farklılığı,çeşitliliği,esnekliği içerir.
*Düzenlilik aşırı hale getirildiğinde baskı ve hükmetmeği,özgürlüklerin azaltılmasını doğurur.
*Değişkenlik aşırı hale geldiğinde başı boşluğu,amaç dışılığı,kaynak savurganlığını doğurur.
Düzenliliğin belirginlik, rahatlık, kolaylık gibi yararlarına karşın;değişkenliğin yaratıcılık,özgürlük,merak ve ilgi uyandırma,tek düzelikten kurtarma,yeni yöntem ve uygulamalar oluşturup geliştirme yararları vardır.

Değişkenliğe kayma düzenliliğin az değişmenin çok olduğu durum:düzenliliğe kayma değişkenliğe az düzenliliğe çok yer verilen durumdur.İlişki biçimleri seçilirken “Hangi sonuca ulaşmak için” sorusu sorulmalıdır.İlişki biçimini seçme eğitsel amaçlara öğrencilerin özelliklerine öğrenci sayısına ve niyetine göre de değişir.
Değişkenliğe daha çok yer veren ilişki biçiminin,öğrencilerin birbirinden hoşlanmasına,olumsuz davranışların azalmasına;düzene fazla yer veren ilişki biçiminin,birini şikayet etmeye,engellenme nedeniyle karşı tepkiye,hoşgörüsüzlüğe yol açtığı görülmüştür.

*İşbirlikçi öğrenme düzeni :öğrencilerin ortak hedeflere ulaşmak için birlikte çalıştığı etkinliklere tümünün katıldığı yardımlaşarak öğrenildiği düzen.

*Denetim :Olanların olması gerekenlerle,olabilecek olanlarla karşılaştırılması,eksiklerin tamamlanıp yanlışlıkların giderilmesi,yapıların düzeltilip geliştirilmesi.

*Yarışmacı öğrenme düzeni :Amaçlardan çok,başkalarına ve başkalarının eylemlerine düşüncelerine yönelik düzen.

İşbirlikçi öğrenmede öğrencilerin karar verme,cesaret,güdülenme,katılma,paylaşma,birlikte çalışma gibi sosyal becerileri gelişir,sınıf iklimini olumlu hale getirir.İşbirlikçi düzende değerlendirme ve geliştirme amaçlara göre yapılırken,yarışmacıda diğer öğrenciler ölçüt alınır.Yarışmanın olumsuz yanlarından biri güvensizlik yaratmasıdır.Başka bir olumsuz yanı yarışmacı düzenin ancak üst yetenek düzeyinde olan,yarışı kazanabilme şansı bulunan birkaç öğrenciyi güdülemesi,diğerlerini seyirci konumuna düşürmesidir.Yarışmacı düzenin bireyi daha üst düzey edime yöneltmek,gelişmeyi teşvik etmek gibi yararları vardır.

“”Matematik dersinde bir problem verip çözülmesini isteyen bir Öğretmen kim önce çözecek yerine sınıfın düzeyine göre,sınıftakilerin çoğunun üç dakikada çözebileceği bir problem verip bu problemi dört dakikada çözenler başarılı olacak diyebilir.Bu durumda yarış başkasıyla değil zamanla olur.Sınıftaki herkesin başarı şansı bulunur,başarı güdüsünü herkes tadabilir.Tarih,felsefe gibi derslerde,bir düşünceyi,belli bir sürede yazılı olarak anlatanlar başarılı sayılabilir,böylece öğrencilerin yazılı anlatım becerileri de gelişir.””

Öğretmen başarı konusunu bir ölçüte bağlamalı bu ölçütün belirlenen değerine ulaşanları başarılı olarak belirlenmelidir
Ödev olarak verilen beş çalışmadan dördünü yapanlar başarılı kabul edilir .Başarı ile ,en başarılı,birinci ,karşılaştırılmamalıdır.
Sınıfta tüm bireylerin Öğretmen dahil birbirlerinin amaçlarını beklentilerini anlayıp yorumlayabilmesi ve niyetleinden emin olabilmesi gerekir.
Öğretmen öğrencilerin isimlerini ilk günden öğrenmeye çalışmalı onlar “sen tombul olan sen kırmızı yüzlü “ gibi genel utandırıcı sözlerle ve onlar bir rakammış gibi numaralarıyla seslenmemelidir.
Tanıma :öğrencilerin gereksinimlerinin bilinmesini karşılanabilmesini de sağlar.””Spor ayakkabısı olmayanı derse almam diyen Öğretmenin bu gibi sözleri söylemeden önce öğrencileri ve ekonomik durumlarını tanıması gerekir.

SINIF KURALLARI :Bize karşı değil bizim için oluşturulan kurallar,birlikte yaşamanın düzenini sağlayan araçlardır.
*Uygar insan yanlış olduklarından emin olsa bile belli bir düzen sağladıkları için ,var olan kurallara uyan ama onları değiştirmek için gerekenleri yapan insandır.Ortak kurallara uymak yerine ,herkesin kendi kuralını koyması anarşi doğurur.
Kuralların bir özelliği beklenen davranışın en alt düzeyini göstermesidir.Bu insanlarda kayıtsızlık çaba azlığı oluşturabilir.
Örneğin geçmek için bir dersten beş üzerinden iki alınmasının yeterliliği böyle sonuçlar doğurabilir.
Emir ve yasak bildiren kurallar yerine ,olumlu ve izin verilen davranışlar şeklinde kurallar koymak uyumlarını kolaylaştırır.

“”Çöp atmak yasak yerine çöplerimizi çöp sepetine atabiliriz””

Kurallar düzeni sağlamak yanında özgürlükleri de belirlemeli özgürlük ve düzen dengeli kullanılmalıdır.

Sınıf çalışmalarındaki ilişki düzeninde Öğretmenin rolü
1) Başarıya götüren olumlu bir sınıf iklimi yaratmak
2 ) Bunun içinde dikkatli özenli ,anlayışlı bütünleştirici , demokratik bir üye olmaktır.
Öğretmen dersine ilgisi bağlılığı özeni ile de öğrencilere örnek olmalıdır.

Aşırı kaygı :Davranışları olumsuz yönde etkileyen bir değişkendir.
Öğretmen her öğrencinin başarılı olabileceği ortamlar yaratmalıdır başarabileceğini söylemeli, girişim özgürlüğü tanımalı, yakın destek olmalı ,izlemelidir.

Demokrasi :Sayıca az olanlarında dinlendiği ,haklarının gözetildiği, çokluğun değil hakkın,adaletin yer aldığı bir yönetim biçimidir.Sınıfın asıl yöneticileri öğrenciler olmalıdır,hedef davranışlardan sapma veya vazgeçme olmadıkça ,Öğretmen yönetime karışmamalıdır.

Örgütleme :amaçlar esas alınarak ,görevlerin, görevlilerin ve bunların ilişkilerinin belirlenmesi.

Sınıf İletişim Yöntemi

SINIF İLETİŞİM YÖNTEMİ

Sınıf konuşmalarında emir dili değil istek dili ;yargılayıcı değil,betimleyici dil kullanılmalıdır.

Emir dili :Kalk-otur-kapıyı kapat
İstek dili :Kapıyı kapatır mısın ?
Yargılayıcı dil :Tembel-beceriksiz-pasaklı-sakar
Betimleyici dil :Dikkat etmezsek elimizdekini düşürürüz-Çalışmadığımız için iyi not alamadık

İletişimde “sen” dili yerine “ ben” dili kullanılması önerilmektedir. Bana bağırdın yerine “ Bana bağırdığında kendimi aşağılanmış görüyor,üzülüyorum” demek daha açıklayıcıdır.Ben dilinde sırasıyla olay-olayın bizim üzerimizde etkisi-bizde uyandırdığı duygu söylenir.

Öğrencilerim derse yeterince hazır gelmediğinde (olay),Sözlerimin onlarca değerli bulunmadığını düşünüyorum (olayın üzerimizdeki etkisi) Canım sıkılıyor (olayın bizde uyandırdığı duygu)

İletişimde neyin söylendiği kadar nasıl söylendiği de önemlidir.Öğretmen empati yoluyla Öğrencileri anlamalı ,onların rahatça iletişimde bulunacakları bir sınıf ortamı yaratmalıdır.

ÖŞRETİM ETKİNLİKLERİNİN PlanLANMASI :Plan ve program,kaynak kullanımını ekonomikleştirir,hedeflere götürücüdür,geleceğe bilinçle hazırlanma fırsatı verir,eksikleri,gereksinimleri önceden gösterir hedeflere ulaşma zamanı ve düzeyi hakkında ,uygulama öncesinde bilgi sağlar.

*Bir Planı kimin yaptığı önemli değildir .Bir eğitim Planının ön değerlendirilmesinde şu sorulara yanıt aranmalıdır.

1 )Öğretmenin bir Planı var mıdır ?
2 ) Bu Plan eğitsel hedeflere ulaştırıcı mıdır ?
3 ) Öğretmen bu Planı uygulayarak eğitsel hedeflere ulaşabilecek mi ?

eğitim :Bireyin istenen davranışları göstermeleri ,istenmeyenleri de değiştirmeleri olarak tanımlanabilir.eğitimde amaç Öğrencilerin milli eğitim temel kanununda belirlenen amaçlara ulaştırılmasıdır.
Amaç:Ulaşılmak istenen sonuç.

AMAÇLARA UYGUN PROGRAM DÜZENİ OLUŞTURMAK :
Milli eğitim temel kanunundaki amaçlardan biri iyi insan yetiştirmektir.İyi insandan ne anlaşıldığı ise ,ilköğretim okulu programının baş kısmındaki açıklamalarda ,ayrıntılı tanımlarla belirlenmiştir.
Amaçlar sıra dizininde ;,Türk milli eğitiminin amaçlarını okul düzey ve türlerinin amaçları izler;Okul öncesi eğitimin ,ilköğretim ,ortaöğretim,yükseköğretimin,meslek liselerinin amaçları gibi.Okul düzeyinin amaçları da yine milli eğitim temel kanununda yazılıdır.Bunlar da ayrıntılı değillerdir. Amaçlar sıra dizininde üçüncü sırayı derslerin amaçları izler.Bunlar her ders ve o dersin sınıf düzeyleri için ayrı belirlenmiş olan amaçlardır ve bakanlıkça okullara gönderilen ders programının baş tarafında yer alırlar.

“Lise 1. sınıf tarih dersinin programını hazırlayacak olan Öğretmen önce Türk milli eğitiminin amaçlarını,sonra Ortaöğretimin amaçlarını,sonra Lise 1.sınıf tarih dersinin amaçlarını iyi bilmeli programı bu amaçlara götürücü etkinliklerden oluşturmalıdır.”

ÖğretmenLERE TANINAN PROGRAM EKSİKLİKLERİ :

1 )Her Öğrenci gücünün yettiği oranda yetiştirilmelidir.
2 )Hedef davranışlara götürücü bir eğitim esas alınmalıdır.eğitim bilginin niteliğine ,gerekliliğine bakılmadan ezberlendiği bir süreç değil;onu araç olarak kullanıp ,hedeflenen davranışları gösterebilme işidir.Bir ülkenin alanının ,bir nehrin uzunluğunun,kimin kaç ton demir-kömür ürettiğinin ezberlettirilmesi amaç dışı eylemdir.
3 )Yakından uzağa ilkesi gereği ,programda başlangıç noktası olarak yakın çevre alınmalı,onun tanınıp geliştirilmesine öncelik verilmelidir.
4 )Bakanlığın hazırlayıp gönderdiği ders programları ,ülkenin her yöresi için genel bir çerçeve programıdır.
5 )Bakanlıkça gönderilen ders programındaki ünite ve bunların sıralarına da uyma zorunluluğu yoktur.Bunlardaki her konunun programa alınması gerekmeyeceği gibi ,programlara alınan süreleri de kitap yada bakanlık programındaki genişlikte olmayabilir.
Örneğin:Kent merkezlerindeki okullarda Öğrencilerin her gün trafik işaret,kural uygulamalarıyla iç içe yaşadığı bilinerek ,Öğrencilerin bu konudaki hazır bulunuşluk düzeyleri yeterli ise ,bu konuya daha az zaman ayırmak gerekliyken köyde bu konuya daha çok zaman ayrılabilir.
*İyi bir ders programı esnek olmalı program oluştururken ,şu sorunların yanıtlanması önerilir;

1 )Öğrenciyi çalışmaya isteklendiriyor mu ?
2 )Bağımsız çalışmalara yer vermiş mi ?
3 )Araçlar yeterli ve uygun mu ?
4 )Öğrencinin ön hazırlıklarını içeriyor mu ?
5 )Öğretmenin ön hazırlıkları yeterli mi ?
6 )Öğrenilecekler uygulamaya dönük mü ?
7 )Uygun bir mantıksal sıra izlenmiş mi ?
8 )Etkinliklerin Planlanması uygun mu ?

Eğitim Planlarının Yönetimi

EĞİTİM PLANLARININ YÖNETİMİ :

Eşgüdüm :Bir işin değişik birimlerini yapanların ,birbirlerinin ne yaptığından haberi olması ,iş kurgusu .İşlerin değişik parçalarının uyum içinde yapılması.
*planlar uyum içinde hazırlanmalı,bireysel yaratıcılıklara engel olmamalıdır.

SIRA :İçeriğin mantıksal bir düzen içinde hazırlanıp önce öğrenilmesi gerekenlerin önce ,bunların bilinmesine gerek duyulan etkinliklerin sonra yer almasıdır.
SÜREKLİLİK :Öğrenmede geçmiş ve gelecek ilişkisi kurulmasıdır.
BÜTÜNLÜK :Bir Öğrenmenin başka etkinliklerde de işe yarayacak şekilde planlanması ,bir derste kazanılanların,o dersin diğer bölümlerinde veya başka derslerde kullanılmasıdır.Örneğin:Müzik dersindeki bir marşın ,beden Eğitimi dersinde yürüyüş temposu olarak kullanılması;Matematikteki çember küre bilgilerinin coğrafya dersinde dünya meridyen ve paraleller öğrenilirken işe yaraması.

DERS planININ ANA BÖLÜMLERİ :*Hazırlık *Uygulama *Denetleme *Pekiştirme
Hazırlık- öğrencilerin tanınması hazır bulunuşluk düzeylerinin ilgi ve gereksinimlerinin bilinmesi,hedef ve davranışların belirlenmesi,ortam ve olanakların incelenmesi,kaynak araç-gereç,deney,uygulama ,gezi ve gözlemlerin, sürelerin,ders ortamlarının belirlenmesi ,bunlar için meslektaşlar, uzmanlar ,denetçiler,yöneticiler ve çevre ilgilileriyle görüşülmesi türü çalışmaları içerir.
Uygulama süreci- giriş kazanım ve kullanım basamaklarıyla verilebilir.Giriş, ilgi çekme amaç ve beklentiler, önem,yönetimin paylaşılması,geçmiş ve gelecek Öğrenmelerle ilişkileri açıklama türü etkinliklerden oluşabilir.Kazanım bilgilerin paylaşılması, bütünleştirilmesi,yapılışını örneklenişini görme ,yapma ,özetleme,değerlendirme türü etkinliklerle olur.Uygulamaların sonunda DENETİM yapılır.Hedef davranışlarla uygulama davranışları karşılaştırılır,farklar olumlu yönde oluşturulmaya geliştirilmeye çalışılır.
Pekiştirme – Hedef davranışlarda alışkanlığın ve ustalığın sağlanması amacına yöneliktir.Bu süreçte kişi bilgiyi yineleme yanında ,değişik durumlarda uygulayarak kullanabilirler.ödevler bu amaçlara yöneliktir.

*İyi bir plan,sınıf etkinlikleri içinde amaçlara en uygun olanını seçip çeşitlendirmelidir.planlar gösterilmek için değil hedef davranışlara öğrencileri ulaştırmak içindir.

*Amaçlar arasında öğrencilerin taamının etkinliklere katılımının sağlanması varsa küçük grup çalışmalarından yararlanılmalıdır.plan araçlardan uygulamalara ,her şey için en iyi en uygun olanı içermelidir.Bu iki kavramın ölçütü ise ulaşılmak istenen hedef davranışlardır.
Özdenetim :Kişinin kendi eksik ve yanlışlarını kendisinin görmesi düzeltip tamamlayarak kendini geliştirmesi.

*Bir öğretim etkinliğinde bilgisayardan bir araç olarak yararlanırken ,gelişmesi,Öğrenmesi,düşünmesi yapması , bozması , düzeltmesi sonunda hedef davranışlara ulaşması gerekenin öğrenci olduğu unutulmamalıdır.

*planın ödev diliminde öğrenciye göre ödev yer almalıdır.Yoksul bir öğrenciye pahalı araç gerektiren ödev vermek;ek çalışmalar yapabilen bir öğrenciye ona basit gelebilecek bir ödevi önermek,kaynaklara ulaşma sıkıntısı olanda bol kaynak incelemeyi gerektiren çalışma istemek , sıkıntı yaratır.

*planın farklı,ilginç ,yeni çarpıcı etkinlikleri içermesi eğitsel çabaları arttırır hedefleri geliştirir.

*Ders planının değerlendirilip gelişmesinde şu soruların yer alması önerilmektedir;

1)Amaçlar açıkça belli ve davranış olarak yazılmış mı ?
2 )Sürecin basamakları ve işlemleri belli mi ?
3)Öğrenilenlerin uygulaması yer almış mı ?
4 )Öğrenilenlerin iç dış transferine ilişkin dilimler var mı ?
5 )Önceki ve sonraki etkinliklerle ilişki kurulmuş mu ?
6 )öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeylerine uygun mu ?
7 )çevre olanak ve özellikleri gözetilmiş mi ?
8 )Zaman ,araç kişi kullanımı uygun mu ?

Anadolu Üniversitesi Yayınlarından Derlenmiştir...

Gagne'ye göre öğrenme ürünleri Entelektüel Becerileri (Basitten karmaşığa)

Gagne'ye göre öğrenme ürünleri Entelektüel Becerileri (Basitten karmaşığa)

1)İşaret öğrenme. Öğrenme işarete verilen tepkidir. Örneğin yılan görünce korku tepkisinin verilmesi. Şartlı refleks, korkular.

2)Uyaran-davramm arasında bağ kurma. Belli biruyarıcıya tepki vermedir. Örneğin otur komutuna öğrencinin uyarak uyması. Operant koşullanma

3)Basit zincirleme. Uyarıcılara arda ardına tepki vermek. örneğin araba kullanmak, Yazı yazma basketbol oynamak. Uyaran-tepki bağlantısını otomatikleştirme

4)Sözel bağ kurma, İki yada daha fazla sözlü uyaran tepki birimini birleştirmektir. örneğin yabancı dilde birkaç kelime öğrenme konuşma, şiir ezberleme

5)Ayırt etmeyi öğrenme. Belli bir gruptaki farklı maddeleri öğrenme örneğin ağaçlar içerisinde çam ağacını ayırt etmeyi öğrenme.Farklı anahtarlar, farklı trafik ışıkları, farklı tepkiler

6)Kavram öğrenme, Uyarıcıya soyut bir karşılık verme. örneğin soğuk, sıcak, ada, insan

sınıflama yapabilme

7)İlke ve ilişkileri öğrenme İki yada daha fazla kavramı ilişkilendirme. Örneğin İnsanın yavruları olur.Yazın hava ısınır.

8)Problem çözme, Bildiği kural ve ilkeleri kullanarak yeni bir problemi çözmeyi öğrenme

Sözel bilgiler

İsimler, kavramlar, özellikler, fonksiyonlar vs. Öğrenci, öğrenme alanının genel bilgi ve kavramlarını önceden bilmelidir. Konu ile ilgili gerekli yeni kelimeleri öğrenmelidir. Açık-seçik ve bütün halinde bir öğrenme ve anlatma olmalıdır.

Tutumlar

Olaylara, kişilere, nesnelere karşı vaziyet alış. Öğrenilecek konuya, anlatan kişiye, sınıfa karşı olumlu bir vaziyet alış en başta şarttır.

Psiko motor beceriler

Ayakkabı bağlama, bisiklete binme, araba kullanma, ev aletlerini kullanma. Gerekli bilgi ve bedensel olgunluk şarttır. Her doğru öğrenme pekiştireçlerle desteklenmelidir.

Bilişsel stratejiler:Her bireyin öğrenirken, hatırlarken, problem çözerken kullandığı kendine has yöntemler. Bir bilgiye nasıl yaklaşıyor, anlamaya mı çalışıyor, yoksa ezberlemeye mi? Değişik yaklaşım ve yorumları var mı? Analiz ve sentez gücü, çözüm geliştirme yolları vs. ("Her yiğidin bir yoğurt yiyişi vardır")

İçerik

İÇERİK

Bir öğretim programında içeriğin belirlenmesi işlemi "ne ögretelim?" sorusuna cevap aramadır. Bu nedenle içerik hedeflerle tutarlı olmalıdır. Türkiye'de Okul öncesi, İlköğretim ve Orta Öğretim kademelerinin içeriği Milli Eğitim Bakanlığı tarafından belirlenmektedir.

İçerik belirlemede bazı ilkelere uyulması gerekmektedir. içerik;

-Program hedefleriyle tutarlı,

-Somuttan soyuta,

-Basitten karmaşığa,

-Yakından uzağa,

-Bilinenden bilinmeyene,

-Genelden özele,

-Anlamlı,

-Gerçekçi,

-Güncel olmalıdır.

-öğrenci seviyesine uygun olmalı

-Bireyin ilgi ve gereksinimlerine uygun olmalı

-Bilimsel açıdan geçerli olmalıdır

-Kendi içinde tutarlı olmalıdır

 

Bunlara ek olarak içerik ile ilgili olarak bir ders kitabmda bulunması gereken özellikler şunlardır;

 

öğrencinin hazırbulunuşluk düzeyine uygun, sade ve anlaşılır bir dili olmalıdır

Bol uygulama, örnek ve çalışmalara yer vermelidir.

Görsel içeriği bol olmalıdır

Öğrencilerin algılama ve anlamalarını sağlayacak somut görsel ögelerle desteklenmelidir

Sade bir düzen içinde hazırlanmış olmalıdır.

İçerik düzenlemede Farklı Yaklaşımlar

1)Doğrusal Programlama Yaklaşımı

Birbiri ile ardışık sıralı, yakın ilişkili ve zorunlu ya da önkoşul öğrenmelerin ağırlıklı olduğu konuların düzenlenmesinde doğrusal programlama yaklaşımı kullanılır. özellikle aşamalılık özelliği taşıyan dersler için kullanılır. Örnek; hayat bilgisi, sosyal bilgiler, fen bilgisi gibi.

2)Sarmal Programlama Yaklaşımı

Bu tip programda içerik doğrusal bir sıra izlemez. Daha önce öğrenilmiş olan bazı konular, gerektikçe tekrar edilebilir. Bu tekrarlar, tercihan konuyu sadece hatırlatmaktan çok kapsamını da genişletmelidirler. içeriği bu tip yaklaşımla hazırlanmış programlar daha esnektirler. Ancak öğrenilecek konular ve öğrenme süresi kontrollüdür.Konuların yeri ve zamanı geldikçe tekrar tekrar öğretilmesi söz konusu olduğunda bu düzenlemeden yararlanılır. Her konunun kendi içindeki konulan arasında da bîr ardışıklık söz konusudur. özellikle dil öğretim programlarının içeriğini düzenlemede bu yaklaşımdan yararlanılmakladır. Örnek; Türkçe, yabancı dil, matematik gibi.

3)Modüler Programlama Yaklaşımı

İçerik düzenlenirken konular öbekler halinde düzenlenir. Bu öbeklerin (ya da modüllerin) birbiriyle ilişkili olması beklenemez. Bu programla öğretim sonunda alınacak sonuçlar bellidir. Konuların hangi sırayla öğrenileceği açısından esnektir, ancak yine de program çıktısı açısından kontrollü bir yaklaşım özelliği taşır.

öğrenme üniteleri modüllere ayrılır. Her modül kendi içinde doğrusal, sarmal ya da farklı yaklaşımla düzenlenebilir. Modüller arasında aşamalı bir bağ olması önemli değildir; önemli olan her modülün anlamlı bir bütün oluşturmasıdır. Örnek; Beden Eğitimi dersi. Koşmalar, atlamalar, futbol, voleybol gibi birbiriyle bağ olmadan üniteler halinde düzenlenebilir.

4)Piramitsel ve Çekirdek Programlama Yaklaşımı

Piramitsel yaklaşımda ilk yıllarda geniş tabanlı konuların yer aldığı giderek uzmanlaşmanın küçük birimlerde olduğu ve daraldığı bir yaklaşım tarzıdır. Bu yaklaşıma göre içerik, ayrıntılı ve kesin bir biçimde belirlenmiş konular bütününden oluşur. Program esnek değildir. öğrencinin programa başlamadan önceki ve programı bitirdikten sonraki durumu kesinlikle bilinmektedir. Öğrenci, programı bitirdikten sonra o alanın uzmanı olur.

Çekirdek programda ise ilk önce ortak öğrenilecek konular verilir. Sonra öğrencilere seçenekler sunularak İlgi duyduğu alanlarda ders almaları sağlanabilir.

5)Konu Ağı-Proje Merkezli Program Yaklaşımı

Konu Ağı-Proje merkezli program yaklaşımında öğrencilere konulann ağı bir harita gibi çıkartılıp verilir ve belirli zamanlarda nerelerde olmaları gerektiği söylenir. Bu yaklaşımda konuların içeriğine öğrenciler kendi kendine ya da grup halinde karar verirler. Konular küçük projeler olarak da belirlenebilir.

6)Sorgulama Merkezli Programlama Yaklaşımı

Baştan içerik belli değildir. İçerik düzenlemesi öğrencilerin ihtiyaçları ve sorularına göre oluşturulur. Bu yaklaşım öğrencilerin sorularına ve gereksinimlerine yanıt verme gerekliliğini benimseyen felsefi görüşe göre dayanır. Özellikle ilkokul düzeyinde öğrenci sorulan çok değerli bir öğrenme yaşantısı oluşturabilir. Eğitim düzeyi yükseldikçe daha sınırlı ve özel uzmanlık alanlarına ilişkin sorulara göre programların içerikleri düzenlenir.

Belirtke Tablosu (Hedef-İçerik Tablosu)

Bir eğitim programında yer alan hedef ve hedef davranışlarla, program içeriğinin iki boyutlu bir çizelge üzerinde gösterilmesine belirtke tablosu denir. Belirtke tablosunun hazırlanmasında üç aşama önemlidir.

 

1)Öğretim hedeflerini belirleme, Üst yatay bölüme yazılır.

 

2)Ders içeriğini belirleme, Dikey boyuta içerik yazılırki boyutlu bir çizelge hazırlama; Hedeflerle içerik arasındaki ilişki tabloda gösterilir.

 

3)Bu tablo sayesinde hangi konuların hangi hedeflerin gerçekleşmesine hizmet ettiği ve dersin bütününde ne kadar ağırhk taşıması gerektiği kolaylıkla görülebilir.



 



 

Program Tasarısı Hazırlama

PROGRAM TASARISI HAZIRLAMA

 

Bu bölümde bir eğitim programının hazırlanmasında temel öğelerinden bahsedilecektir. Bunlar;

 

1)Hedef

2)içerik

3)Eğitim durumları (Öğrenme-öğretme durumları)

4)Sınama durumları (Değerlendirme)

 

Bunlar; bir eğitim programını oluşturan temel ögelerdir.Bir eğitim programını oluşturan temel ögelerde bulunması gereken özellikler şunlardır;

 

1)önce öğrenciye kazandırılacak hedefler belirlenir

2)Bu hedefler davranışa dönüştürülür

3)Hedef davranışları kazandırmaya yardımcı olacak içerik belirlenir

4)Hedef davranışlara uygun yöntem ve teknikler belirlenir. Eğitim durumları,etkinlikler belirlenir.

5)Bütün bu etkinlikler sonucunda hedef davranışlara ulaşılıp ulaşılmadığını ortaya koyacak sınama durumları planlanır.

1)HEDEFLER

Amaç

Eğitim-öğretim süreci sonunda ulaşılması istenilen düzey yada sonuçtur.Örneğin; iyi vatandaş, iyi insan, iyi öğretmen.

Hedef

Öğretim faaliyetleri ile öğrenciye kazandırılacak özelliklerya da niteliklere hedef denir. Örneğin; iletişim becerilerine sahip olması, eğitim bilimlerindeki temel kavramlar bilgisi, fen bilgisi dersine ilgi duyma.

Davranış

Öğretim hedeflerinin gözlenebilir ve ölçülebilir öğrenci tepkileri olarak ifade edilmesidir. Örneğin; Eğitim kavramının tanımını söyleme/verilenler arasından seçip işaretleme, günde 3 defa dişlerini fırçalama, Atatürk ilke ve inkılaplarını söyleyebilme.Bir eğitim programında hedefler belirlenirken o toplumun bireylerini neden eğitiyoruz sorusunu sürekli hatırlamamız gerekmektedir.

Hedeflerin Davranışlara Dönüştürülme Nedenleri

-Ölçme-Değerlendirmeyi Yapmak, ölçmeye kılavuzluk için davranışların belirlenmesi gerekir.

 

-Eğitim Durumlannı Belirlemek, öğretimi<yönlendirmek, öğretimin nasıl yapılacağını, uygulanacak öğretim stratejilerini, yöntem ve teknikleri, süre, araç ve gereç seçmede

gerçekleştirilecek davranışların belirlenmesi gerekmektedir.

 

-Öğretim Programının Etkisini Artırmak

 

-Standartlaşmayı Sağlama

 

-Öğrenciye nasıl öğreneceğine ilişkin bilgiler vermek

Eğitimde hedefler üç düzeyde belirtilmektedir.

 

Uzak Hedefler: Ülkenin politik felsefesini yansıtan ve oldukça genel olarak belirtilen hedeflerdir.

Genel Hedefler: Uzak hedefin yorumu okulun işgörüsünü yansıtan hedeflerdir.

Özel Hedefler: öğrenciye kazandırılması uygun görülen özellikler ve bir disiplin ya da bir çalışma alanı için hazırlanmış olan hedeflerdir.

Eğitim hedeflerini belirlemede Uzak ve Genel hedeflerin dışında dört kaynak vardır;

 

1)Toplumsal gerçek:

 

-içinde yaşadığı toplumun bireye sağladığı olanaklar.

-Toplumun sosyal, kültürel ve ekonomik özellikleri.

-toplumun insan gücü ihtiyacı.

-Bireyler ile toplumun beklentilerinin uygunluğu.

2)Konu alanı

3)Bireyin özellikleri: (Kişilik, ilgi, tutum vb)

4)Doğa: Eğitim hedeflerinin belirlenmesinde; toplumsal, felsefı, ekonomik, psikolojik ölçütler göz önüne alınmalıdır. Hedefler bu ölçütler açısmdan incelendikten sonra kesinleştirilmelidir.



İhtiyaç Saptama

İHTİYAÇ SAPTAMA

İhtiyaç, savunmaya değer bir amacın gerçekleştirilmesi için gerekli ve yararlı olan husus ya da güçlü istek olarak ifade edilmektedir. Programın hazırlanması için bir program ihtiyacının ortaya çıkması ve bu ihtiyacın en iyi şekilde karşılanması için de gerçek ihtiyacın ne olduğunun saptaması lazımdır.

ihtiyacın analiz edilmesi ile ilgili farklı yaklaşımlar vardır. Bunlar;

1)Farklar Yaklaşımı

 

Bu yaklaşım gözlenenle beklenen başarı düzeyleri arasındaki farkı ortaya çıkarır Bu yaklaşıma göre ihtiyaç; beklenilen beceri düzeyi ile gerçek/varolan beceriler arasında farkla ortaya çıkar. Bu farkın boyutu mevcut bir problemin varlığını ya da yokluğunu da ortaya koymaya yarar. Normlar ve standartlardan yararlanılarak ihtiyaçtan doğan problemin ortadan kaldırılması yolları aranır. Okul ortamı ve eğitim birimleri genellikle bu yöntemle ihtiyaç değerlendirmesi yoluna gider.

2)Demokratik Yaklaşım

 

İhtiyaç, toplumdaki baskı gruplarının isteklerinden hareketle ortaya çıkar. Birçok insanın ihtiyaç değerlendirme süreci içinde olması insan ilişkileri ve halkla bütünleşme özelliğine sahip olması bu yaklaşımın en önemli özelliğidir. Yüksek sayıda insan grubunun katılımı ihtiyacı belki çok geçerli kılar; ama, bu o ihtiyacın çok değerli olduğu anlamına gelmez.

 

3)Analitik Yaklaşım

 

Gelecekte ortaya çıkması olası durumlardan yola çıkarak ihtiyacın belirlenmesi sürecidir. Mevcut durumdan yararlanılarak geleceğe yönelik durumlar hakkında karar verilir. Bu yaklaşımda eleştirel düşünceden yola çıkılarak çözüm aranır.

4)Betimsel Yaklaşım

 

Belirli olgu ya da eğitim yaşantılarından ortaya çıkan durumla ilgilenilir. Bir nesnenin yokluğu, eksikliği ile ortaya çıkan zararla o nesnenin varlığının ortaya koyacağı, sağlayacağı yarardan hareketle ihtiyaç belirlenir.

 

 

İhtiyaç Belirleme Değerlendirme Teknikleri

 

1)Delphi tekniği-Anket geliştirme

 

2)Progel-Dacum Tekniği

 

3)Gözlem

 

4)Meslek Analizi

 

5)Ölçme araçlan-Testler

 

6)Görüşme-Grup toplantıları

 

7)Kaynak tarama

a)Literatür tarama

b)Raporları değerlendirme

c)Mevcut programı inceleme

 

Program Geliştirme Modelleri

PROGRAM GELİŞTİRME MODELLERİ

Programda bulunması gereken temel öğeleri ortaya koymak için yapılan işlemler farklılaşmaktadır. En yaygın olan program modelleri;

1)Taba modeli

2)Tyler modeli

3)Taba, Tyler modeli

4)Süreç yaklaşımı modeli

5)Sistem yaklaşımı modeli

6)Yenilikçi durumsal model

7)MEB modeli

8)Demirel modeli

1)Taba Modeli

 

Amaçların belirlenmesini, ihtiyaçların belirlenmesinden sonra ister. Program geliştirmede tümevarım yaklaşımını ele alır. Model aşağıdaki basamakları içerir.

-İhtiyaçların belirlenmesi

-Amaçların belirlenmesi

-Içeriğin seçimi

-içeriğin düzenlenmesi

-Öğrenme yaşantılarının seçimi

-Neyin nasıl değerlendirileceğinin saptanması

-Program öğelerinin sırası ve ilişkilerinin kontrolü

 

2) Tyler Modeli

 

Amaçların belirlenmesini amaçların kaynaklarını ve süzgeçlerini belirledikten sonra istemektedir.

 

-Birey, toplum, konu alanı programın kaynağını oluşturur.

 

-Kaynaklardan hareketle ortaya konulabilecek olası genel amaçlara Birey, Toplum, Konu Alanı kaynaklık eder. Eğitim felsefesi ve öğrenme psikolojisi süzgecinden geçirildikten sonra kesinleşmiş öğretim amaçlarına karar verilir.

 

-Olası genel amaçların öğrenme psikolojisi ve eğitim felsefesinin süzgecinden geçirilmesi

 

-Kesinleşmiş öğretim araçlarınm belirlenmesi

 

-öğrenme yaşantılarının sağlanması

 

-öğrenme yaşantılarının düzenlenmesi

 

-Öğrenme yaşantılarının yönlendirilmesi

-Öğrenme yaşantılarının değerlendirilmesi

 

3)Süreç Yaklaşımı Modeli

 

Stenhouse tarafmdan ortaya konan ve daha çok öğretmenlerin ders planı yapmalarındaki yaklaşımlardan yola çıkılarak geliştirilen modeldir. Model dört aşamadan oluşmaktadır.

 

-Genel Amaçlar

-Içerik Bağlam

-öğrenme Durumlan

-Değerlendirme

 

4)Sistem Yaklaşımı Modeli

 

Wulf ve Schave tarafından geliştirilen bu model üç aşamada ele alınmaktadır.

 

a)Problemin tanımı: Amacın belirlenmesi, Komisyon üyelerinin seçimi

 

b)Gelişme: Amaçların davranışlara dönüştürülmesi, uygun ders planlarının yazılması, öğretim materyallerinin geliştirilmesi, öğrenme ortamının desenlenmesi

 

c)Değerlendirme: Sonuçların değerlendirilmesi ve sürekli dönüt sağlanması

5)Yenilikçi Durumsal Modeli

 

Skillbeck tarafından geliştirilmiştir. Oku! merkezli program geliştirme anlayışına odaklanmaktadır. Aşağıda verilen işlemlerin yapılmasını gerekli görmektedir.

 

a)Durum Çözümlemesi

b)Amaçlar

c)öğrenme-öğretme programı desenleme,uygulama

d)Değerlendirme

6)MEB Modeli

 

Türkiye'de Milli Eğitim Bakanlığı tarafından kullanılan program geliştirme modelidir. Aşağıda verilen aşamaları izlemektedir;

 

a)Çerçeve-amaç-süreç, komisyonların oluşturulması, ihtiyaçların belirlenmesi

 

b)Hedefler

 

c)Ana konu başlıkları

 

d)öğretim stratejileri, ünite planları, ders kitapları, öğretim materyalleri

 

e)Alan testi, hizmet içi eğitim, genel uygulama, genel değerlendirme

 

f)Alan testinden sonra düzeltme, genel değerlendirmeden sonra tekrar

7)Demirel Modeli

 

-İhtiyaç saptama, analizi-değerlendirilmesi

-Hedeflerin belirlenmesi, uzak, genel, özel,taksonomik sınıflama

-Içerik seçimi, düzenlenmesi

-öğrenme ortamının düzenlenmesi, çoklu ortamların seçilmesi

-Programın denenmesi, sonucun değerlendirilmesi, Alan testinin uygulanması

-Bir yıl uygulamadan sonra tekrar veya genel uygulama