KPSS 2008 –TÜRKÇE DERSİ ÖZETLERİ

ANLATIM TEKNİKLERİ

1)AÇIKLAMA: Okuyucuya bilgi vermek amacıyla yazılan yazılardır.Amaç bahsedilen konuyu okuyucuya öğretmek olduğundan sade bir dil kullanılır.Tanık gösterme, tanımlama…gibi anlatım teknikleriyle birlikte kullanılır. . Daha iyi anlayabilmek için açıklama tekniği kullanılmış bir paragraf okuyalım.

ÖRNEK:

Adonis bazı kaynaklarda Afrodit’in oğlu,bazılarında ise sevdiği kişi olarak gösterilir. Mitolojide güzelliğiyle meşhur bir delikanlıdır. Hakkında çeşit çeşit rivayetler vardır. Bu rivayetlere göre Adonis, vahşi domuz avı sırasında ölmüştür. Afrodit, bu acıya dayanamaz ve Tanrı Zeus’tan onu görmeyi ister. Zeus, Afrodit’in yılın bir kısmında onu görmesine izin verir. Adonis, tanrı tarafından yer altından çıkartılıp Afrodit’e gösterilir. O zaman çiçekler açar, ilkbahar yaşanır. Süre dolduktan sonra Adonis gider ve kasvetli, yağmurlu sonbahar gelir.

2)TARTIŞMA: Okuyucunun düşüncesini değiştirmek ya da inanışlarını çürütmek amacıyla kullanılan anlatım tekniğidir. “Fakat, oysaki, ancak, düşünelim ki, kabul edelim ki” gibi ifadelerle kullanılır. Yazar önce karşı çıktığı düşünceyi verir ve ona katılıyormuş duygusu uyandırır daha sonra kendi düşüncesini açıklar, sorular sorar ve bu soruları kendi yanıtlar. Soru işareti ve ünlem en önemli kullanılandır. Daha iyi anlayabilmek için tartışma tekniği kullanılmış bir paragraf okuyalım.

ÖRNEK:

Bir edebiyatın türleri arasında eşitsiz gelişme neredeyse her zaman imkansızdır değil mi? Öteden beri yokluğuna hayıflandığımız eleştirinin bile öteki türlere göre kendine bir yer bulduğunu yadsımak anlamsızken, roman ile öykü arasında birbirine ters gelişme eğrileri çizmek büsbütün yapay olabilir. Söz gelimi 1980’lerin başında öykü beklenmedik bir suskunluğa çekilmişken yeni yazarların pırıltısıyla roman, edebiyatımızın gündemindeki bütün boşluğu kendi başına doldurmamış mıdır?

3)BETİMLEME: Gözlemlerin okuyucunun gözünde canlanacak biçimde anlatılması tekniğidir.Kısacası sözcüklerle resim yapmak olarak tanımlanır. Öyküleme ile karıştırılır. Çünkü;yer, zaman ve kişilere yer veren bir anlatımdır. Öykülemeden ayrılan yönü, olaya yer vermemesi ve zamanın sabit olmasıdır.Daha iyi anlayabilmek için betimleme yapılmış bir paragraf okuyalım.

ÖRNEK:

Asım Bey,boğazın akıp giden yeşilliğine, hafif esintide ürperişlerle yer yer titreşen firuze çalkantısına dalıyor. Eski yalılara, yanıp yıkılan yalıların yerine dikilen apartmanlara, köşklere, kayıkhanelere, sırtlara doğru uzanan yeşil sahalara bakıyor. Sonra ağır hareketlerle dönüyor, Ahmet Bey’in muayenehanesinin bekleme odasına göz gezdiriyor, duvardaki resimlere bakıyordu.

4)ÖYKÜLEME: Bir olayı kişi, yer ve zamanla belirterek anlatma tekniğidir. Bu teknikle anlatılanlar, okuyucunun gözünde canlandırıldığı için betimlemeye benzer. Betimlemeden ayrılan yanı zamanın hareketli ve canlı olmasıdır. (Olay başlar,gelişir ve sonuçlanır.) Daha iyi anlayabilmek için öyküleme tekniği kullanılmış bir paragraf okuyalım.

NOT: Betimleme yöntemi ile anlatılan bir paragrafı, çekilen bir fotografa; öyküleme ile anlatılan bir paragrafı ise, kamera filmine benzetebiliriz.

ÖRNEK:

Çocuğun çakıyı açtığını görmüyorlar. Çakının metal soğukluğunu avuçladığını da! Uzatıyor çocuk çakıyı. Elini cebine sokuyor sonra. Çocuğun elinin içinde yapışkan bir sıcaklık oluşuyor. Çakıyı kapatıp polise uzatırken, bıçağın ağzındaki kan lekesini görüyor kadın. Tüm olanı seziyor sonradan.