Ahlak Gelişimi

AHLAK GELİŞİMİ

Piaget’nin Ahlak Gelişim Kuramı

-Ahlak gelişiminin bilişsel gelişimle paralel seyrettiğini belirtmştir.

-Ahlak gelişimi ile ilgili olarak çocukların oyunlarını gözlemiştir. Ahlak gelişiminin temel olarak iki dönemde incelendiğini belirtmiştir.

 

A)Dışsal Kurallara Bağlılık Dönemi (6-12 Yaş)

 

Çocuk kuralların değişmezliğine inanır.

-Kurallara uymayanın cezalandırılması gerektiğini düşünür.Kurallar uymayanlara ceza otomatik olarak verilmelidir.

Otoriteye kayıtsız uyma söz konusudur.

-Davranışın gerisindeki neden dikkate alınmaz.

-Davranışın temelinde ödüle ulaşmak veya cezadan kaçmak yatar.

-2 yaşın altında kural kavramı yoktur.Henüz gelişmemiştir.

-Okul öncesi dönemde kural kavrarm olmadığından ahlak da yoktur.

B)Özerklik Dönemi (12 yaş ve üstü)

-Çocuğun diğer çocuklarla giderek artan ilişkileri ve kuralların değişebilirliği düşüncesi gelişir.

-Kurallar insanlar tarafından oluşturulur. Gerektiğinde değişebilir.

-Davranışın iyi ya da kötü olması, altında yatan nedene bağlıdır.

Kohlberg’in Ahlak Gelişim Kuramı

Ahlaki ikilemleri kapsayan hikayelere çocukların verdikleri tepkilere bakarak kuramını geliştirmiştir. Bu örneklere verilen cevaplar doğrultusunda 6 yargı aşaması oluşturmuştur.

 

Üç ana düzeyden oluşur. Her düzey kendi içinde iki dönemden oluşmuştur.

A)Gelenek Öncesi Düzey (0-9 Yaş)

Dışa bağımlı dönemdir. İyi kötü, doğru yanhş kavramları kültürel kural ve değerlere açıktır. Geri kalmış ülke insanlarının bu dönemde olduğu edilmektedir. Piaget’nin dışsal kurallara bağlılık dönemi ile aynı paraleldedir.

1)Evre. İtaat ve Ceza Yönelimi

 

-Otoriteye mutlak uyum vardır.

-Yapılan davranışın fiziksel sonucu önemlidir.

-Cezadan korktuğu için kurallara uyar.

-Otorite yoksa yasak davranışı yapabilir.Örnek: Polis yoksa kırmızı ışıkta geçer.

 

ÖRNEK:üç tabak kıran çocuk mu yoksa 10 tabak kıran mı

çok suçludur? Diye sorulduğunda "10 tabak kıran

daha suçludur" cevabı verilir.

2)Evre Saf Çıkarcı Eğilim

 

-Önemli olan kendi istek ve ihtiyaçlarıdır.

-İhtiyacı karşılayan, ödül getiren davranışlar doğrudur.

-Çıkarcılık egemendir.

-"Sen bana yardım et, bende sana yardım edeyim" anlayışı egemendir. Karşılıklı ilişkilerde sürekli kendini düşünür.

-"Sen benim sırtımı kaşı, ben de seninkini " anlayışı hakimdir.

B)Geleneksel Düzey (9-15 yaş)

Başkaları dikkate alınır. Aile arkadaş grubu yada çevrenin beklentileri kendi başına değer taşır. Seçilen referans grup çocuk için bir model oluştur. Model grubun doğruları çocuk için de doğrudur.

Evre İyi Çocuk Eğilimi (Kişiler arası uyum)

 

-İyi davranış, başkalarını memnun eden, onlara

yardımcı olan yada onlar tarafından takdir edilen davranıştır.

-Güven, sadakat, saygı, karşılıklı ilişkilerin devamhlığı ve minnettarlık önemlidir.

-Başkalarının görüşü önemlidir.

-Çevresinden onay almak ve takdir edilmek ister.

-Temel güdü grup tarafından kabul edilmektir.

-Somut işlemler dönemidir.

-Başkalarını mutlu etmek önemlidir

Evre Kanun ve Düzen Eğilimi

-Temel güdü toplumsal düzen korunmalıdır.

-Başkalarını memnun edecek davranışlarda

bulunmak değil, yerleşmiş kurallar ve sosyal

düzeni korumaktır.

-Kurulu sosyal düzen eleştirilmeden kabul edilir.

-Kurallar varsa herkes uymak zorundadır.

-Kanuna ve düzene uyma eğilimi baskındır.

-Kurallar sorgulanmaz.

-Birçok yetişkin bu dönemde kalır.

C)Gelenek Ötesi Düzey (İnsan hakları, evrensel değerler 15 yaş ve üstü)

Bu Düzeyde geçerliği ve uygulanırlığı olan ahlaki değerleri ve ilkeleri, bunları ortaya koyan grup yada kişilerin yetkilerinden ve kişinin bu gruplarla özdeşleşmesinden bağımsız olarak tanımlama çabası görülür. İlk düzeyde otorite kişinin tamamen dışındadır. Bu düzeyde olan bireyler piaget’nin zihinsel gelişim düzeyinde soyut işlemler düzeyindedirler. Çünkü soyut düşünce, göreceli anlayış ve yordama özellikleri vardır.

Evre Sosyal Anlaşmalara ve Yasalara Uyma Eğilimi

-Bu devrede doğru davranış, insan hakları ve toplum

yararı gözetilerek toplum tarafından incelenip kabul

edilmiş ilkelere uygun davranıştır.

-Bireyin fıkir ve değerlerinde farklılıklar gösterdiği bu

devrede, görüş birliğine varma teknikleri önemsenir.

-Ancak doğru ve yanlışın kişisel değer sorunu olduğu

da kabul edilir.

-Yasal görüş kabul edilmekle birlikte, topluma daha fazla yarar sağlayabilmek için yasalann değişebileceğine inanır.

-Yasalar toplum yararına olarak çoğunluk tarafmdan

konulmalıdır.

-Kurallar toplum yararına değiştirilebilmelidir.

-Yetişkinlerin % 25den azı bu dönemdedir.

Evre Evrensel Ahlak İlkeleri

-Bu en yüksek devrede doğru ve yanlış, sosyal düzenin yasa ve kurallarıyla değil, kişinin kendi vicdanıyla ve kendi geliştirdiği ahlak ilkeleriyle

tanımlanır.

-Bu ilkeler somut ahlak kuralları olmayıp genel soyut ilkelerdir.

-Bunlar, evrensel adalet ilkelerini, insan haklarını ve insana saygıyı içerebilirler.

-Tüm insanlar eşittir düşüncesi hakimdir

-İnsan hakları evrensel değerleri temel ölçüttür.

-Hak, adalet, özgürlük kavramları çerçevesinde doğru ve yanlışı bireyler belirler

Ahlak ilkelerini kendisi seçip oluşturur Kohlberg’e göre yetişkinlerin çoğu geleneksel düzeydedir. Gelenek sonrası düzeye çok az sayıda kişi

ulaşır.



Viewed 7052 times

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.